Broos bestand zonder winnaars

Hamas moet voor bestand van ‘onbepaalde tijd’ afzien van meeste eisen; Israëlische ministers ‘wilden doorvechten’.

Palestijnse kinderen gisteren na het sluiten van de wapenstilstand voor onbepaalde tijd tussen Hamas en Israël. Hamas vierde het bestand als een overwinning. Foto Reuters

Een oorlog zonder winnaar leidt tot een bestand met enkel verliezers. Na vijftig dagen vechten, waarbij ruim 2.200 doden vielen, hebben Israël en Hamas een wapenstilstand van onbepaalde tijd gesloten dat in grote lijnen een terugkeer is naar de situatie van voor deze oorlog. Israël is bereid de blokkade van Gaza te verlichten, zij het minimaal. In ruil laten Hamas en de andere Palestijnse facties de wapens zwijgen.

De wapenstilstand, die gisteravond om zes uur inging, volgt op acht eerdere, tijdelijke bestanden met grotendeels dezelfde voorwaarden. Die hielden echter nooit stand; het laatste bestand werd een week geleden gebroken door raketvuur uit Gaza. Wat maakt dit bestand anders?

Allereerst hebben Israël en Hamas dit keer afgesproken om de strijd voor onbepaalde tijd te staken. Belangrijker is dat Hamas dit akkoord viert als een zege. De straten van Gaza stroomden vol met toeterende auto’s en juichende mensen, die groene vlaggen droegen en in de lucht schoten.

Toch heeft Hamas de meeste van zijn eisen moeten opgeven. De blokkade van Gaza wordt verlicht, maar niet opgeheven. Er mogen grote hoeveelheden humanitaire hulp en bouwmaterialen naarbinnen voor de wederopbouw, maar alleen onder strikte controle. En Israël is akkoord gegaan met een viszone van zes nautische mijl, net als in 2012, maar dit werd destijds nooit geïmplementeerd.

De onderhandelingen in de Egyptische hoofdstad Kairo zullen over een maand worden voortgezet. Dan moeten harde noten gekraakt worden: de wederopbouw van de luchthaven van Gaza; de heropening van de zeehaven die sinds de Zesdaagse Oorlog in 1967 is gesloten; de vrijlating van Palestijnse gevangenen; en de demilitarisering van de Gazastrook. Dit laatste was Israëls belangrijkste eis.

Israël staat vrijwel met lege handen, Toch heeft premier Netanyahu de wapenstilstand geaccepteerd. Hij durfde de deal echter niet in stemming te brengen in zijn veiligheidskabinet vanwege verzet van ministers die door wilden vechten, zo melden Israëlische media. Minister van Economie Naftani Bennett en Avigdor Lieberman van Buitenlandse Zaken hebben de afgelopen weken elke gelegenheid te baat genomen om Netanyahu slappe knieën te verwijten. De steun voor zijn aanpak van de oorlog is volgens peilingen gehalveerd.

„Ik vraag me af wat we hebben bereikt”, zei Danny Danon, een leider van Netanyahu’s Likudpartij. „Als we vanaf het begin agressiever hadden opgetreden, zouden we dit conflict hebben beëindigd met een veel lagere prijs en veel betere voorwaarden.”

Israël heeft een deel van zijn militaire doelen bereikt: de rust is hersteld, tientallen tunnels en duizenden raketten van Hamas zijn vernietigd. Maar dit ging wel ten koste van zeventig Israëlische doden, en miljarden dollars aan economische schade. Bovendien is Hamas niet verslagen. De fundamentalistische beweging behoudt de macht in Gaza en heeft naar schatting nog een derde van zijn arsenaal over.

In zijn oude rol van verzetsbeweging heeft Hamas zich weer populair gemaakt bij veel Palestijnen. Israël verloor de meeste militairen sinds de Libanon-oorlog van 2006 en de raketten van Hamas kwamen verder dan ooit. In Gaza krijgt vooral Israël de schuld van het hoge dodental (2.139, van wie tweederde burgers) en de enorme verwoesting. Toch vragen velen zich af waar deze oorlog goed voor was als de blokkade niet wordt opgeheven.

VN-secretaris-generaal Ban Ki-moon zei dan ook: „De blokkade moet worden opheven, de zorgen om Israëls veiligheid moeten worden weggenomen. Elk akkoord dat niet de oorzaken van de crisis aanpakt, zal slechts de weg effenen voor nieuw geweld.”

    • Toon Beemsterboer