Nieuw kabinet ‘laatste kans’ Hollande

De regering van premier Valls zat nog geen half jaar en wordt nu al gewisseld. Hiermee was het niet president Hollande, maar premier Valls die zijn autoriteit herstelde.

Foto AFP

Opnieuw stond François Hollande eenzaam in de stromende regen. Terwijl het ontslag van het kabinet van premier Valls Frankrijk en de regerende socialisten dieper in crisis had gestort, las de onverstoorbare president met beslagen brillenglazen een toespraak voor om zeventig jaar bevrijding te herdenken.

Zijn politieke isolement had niet doeltreffender in beeld gebracht kunnen worden. Want hoezeer het Elysée gisteren ook benadrukte dat het Hollande was die het initiatief nam tot ontbinding van het pas 147 dagen zittende kabinet, de rigoureuze maatregel om van een paar opstandige ministers af te komen is van een voortvarendheid die eerder de hand verraadt van de impulsieve beslisser Valls dan van de immer op consensus gerichte Hollande. Voor alles was het de premier die met de ingreep zijn autoriteit binnen het kabinet herstelde.

Ruim twee jaar na de verkiezingswinst in 2012 is bij een groeiend deel van de socialistische achterban het geduld met Hollande op. Jarenlang leidde hij de partij vanuit de oppositie, maar inhoudelijke vernieuwing schoof hij voor zich uit.

Nu zit Hollande in het Elysée klem tussen de linkervleugel, die hem van kiezersbedrog beticht en het alternatieve begrotingsbeleid eist dat hij tijdens de campagnes beloofd had, en de hervormingsgezinde tak die zijn beleid weliswaar steunt, maar bovenal de presidents- en parlementsverkiezingen van 2017 vreest. Het vandaag aan te stellen tweede kabinet-Valls is Hollandes „laatste kans”, oordeelde Le Monde dreigend.

Tegenover de niet te stuiten Marine Le Pen van het populistische Front National, zou Hollande volgens alle grote opiniebureaus een eerste ronde van de presidentsverkiezingen niet overleven. Het ‘trauma van 21 april 2002’, toen de voorlaatste socialistische premier Lionel Jospin als presidentskandidaat de eerste ronde verloor van Le Pen senior, hangt nu weer boven ieder debat in de Parti Socialiste (PS).

„Links kan sterven”, zei Valls twee maanden terug. Zich bewust van de ernst van de situatie wil hij de regeringsverantwoordelijkheid gebruiken om als een soort Tony Blair de PS te moderniseren.

Maar daar zijn de enkele tientallen rebellen van de PS in het parlement nog niet klaar voor. De gisteren gesneefde minister Arnaud Montebourg was hun laatste hoop. Hij noemde gisteren in een afscheidstoespraak de Brusselse begrotingsregels nog eens „absurd” en gevaarlijk tegenover de opmars van „extremisten”. De vraag is of de opstandige parlementsleden het regeringsbeleid blijven steunen. In het najaar moet duidelijk worden hoe Valls precies 50 miljard euro gaat bezuinigen.

Montebourg, zegt politicoloog Thomas Guénolé is „de nieuwe martelaar van de linkervleugel” en zou in 2017 een alternatieve linkse kandidatuur kunnen overwegen. Het is een ongeschreven regel dat zittende presidenten niet aan een voorverkiezing deelnemen voor een nieuwe kandidatuur. Maar in de PS wordt al openlijk over alternatieven voor Hollande gesproken, zegt de onderzoeker van de Parijse school SciencesPo. Dat weet ook Manuel Valls, die in 2011 eveneens kandidaat was. Zonder interne kabinetsoppositie heeft hij zijn handen vrij voor vernieuwing, zegt zijn entourage nu. Maar de machtsgreep van gisteren heeft hem in de tot op het bot verdeelde PS weinig vrienden opgeleverd.

    • Peter Vermaas