Malema en zijn huishoudsters stoffen parlement Zuid-Afrika af

Stokebrand die uit het ANC werd gezet, maakt het president Zuma knap lastig.

Julius Malema, vorige week bij het parlement in Kaapstad. Foto AP

Het Zuid-Afrikaanse parlement was altijd een notenhouten decor voor de democratie in dit land, geen politieke arena. Een instituut zo dociel als de aankleding: de negentiende-eeuwse Boerengeneraal Louis Botha staat er nog altijd voor de deur, te paard, alsof er sinds die tijd weinig is veranderd. Al twintig jaar houdt het ANC hier bijna tweederde van de zetels bezet; geen minister of president hoefde deze plek ooit te vrezen. Het ANC wikte en beschikte.

Maar dit lijkt voorgoed veranderd sinds het enfant terrible van het ANC, de geroyeerde Julius Malema, zijn eigen partij van de Economische Vrijheidsstrijders (EFF) met 6 procent het parlement in loodste. Malema lapt alle codes van dit huis aan zijn laars. Afgelopen week riep hij tijdens een zitting over de 20 miljoen euro die president Zuma aan de renovatie van zijn privéhuis in Nkandla besteedde, net zo lang „betaal dat geld terug”, dat de parlementsvoorzitter de zitting moest schorsen. Ze riep zelfs de hulp van de oproerpolitie in. De agenten weigerden een verzoek in te willigen van ANC-parlementsleden om traangas het parlement in te schieten om Malema en zijn partij te verjagen.

Huishoudsters

Malema mijdt het driedelig pak. Hij komt in rode overall, met baret of mijnwerkershelm. Zijn vrouwelijke parlementsleden gaan als huishoudsters gekleed, met schort. „De president moet zich verantwoorden. Hij is een Zuid-Afrikaan, een burger net als wij. Wat is er zo speciaal aan hem?”

De stijl van Malema maakt zoveel discussie los, dat de president moeite heeft zich staande te houden. #Paybackthemoney is al dagen trending in Zuid-Afrika. De zondagskranten kopten eergisteren dat ombudsvrouw Thuli Madonsela geen genoegen neemt met de ontwijkende antwoorden die Zuma het parlement gaf over zijn verbouwing. Ze geeft hem twee weken om uit te leggen waarom hij niet een deel van de verbouwing terug zou moeten betalen, zoals ze al eerder eiste in een 450 pagina’s tellend rapport. Zuma's opdracht aan zijn minister voor Politie het rapport van de Ombudsvrouw door te lichten is volgens haar ongrondwettelijk.

Het ANC raakt in paniek met zoveel ongebruikelijke tegenwind. De secretaris-generaal eist dat het parlement van oppositiestad Kaapstad naar Pretoria verhuist. „Daar luistert de politie beter.” En de ombudsvrouw zou haar boekje te buiten gaan.

De president omringt zich tegenwoordig permanent met advocaten die hem uit talloze rechtszaken moeten redden. Zuma wordt zo de Berlusconi van Zuid-Afrika. „De president beschadigt de naam van het land”, zei professor Shadrack Ghutto van het African Renaissance Institute gisteren op de radio.

Het is ironisch dat juist Malema de president in de hoek weet te drijven. Hij was ooit de man die Zuma op het schild hees, toen hij nog voorzitter was van de jeugdliga van het ANC. In 2012 werd Malema de partij uitgezet omdat hij de fatsoensnormen van de partij zou hebben overtreden. De belastinginspecteur werd op hem afgestuurd en hij werd vervolgd wegens witwassen. „Ze hebben ons onderdrukt. Ze hebben ons vervolgd. Maar we willen antwoorden”, verdedigt hij zijn huidige actie. Malema concurreert met Zuma om de slachtofferrol in de Zuid-Afrikaanse politiek.

Babybox

„Het parlement is verworden tot een babybox”, fulmineert de commentator van de website Daily Maverick, Richard Poplak, die een boek (Until Julius comes) schreef over Malema. De wilde actie tegen Zuma noemt hij „vadermoord”. Malema is meer dan spektakelpoliticus alleen. „Malema schudt de Zuid-Afrikaanse politiek uit zijn comfortzone, confronteert de leiders met de vraag: waar ging de strijd voor 1994 ook weer over”, schrijft commentator Manqoba Nxumalo. Malema lanceerde zijn partij op het slagveld van de wilde staking in 2012 bij de platinamijnen rond Marikana. Malema hield de regering Zuma verantwoordelijk voor het doodschieten van 34 mijnwerkers.

Behalve het aftreden van de regering-Zuma, nationalisering van de mijnen en delen van het boerenland wil Malema nog een ding bewerkstelligen. Die Louis Botha voor het parlement: die moet van zijn sokkel. Hij zal niet rusten voor zijn collega’s hier binnen ook daarvoor zwichten.

    • Bram Vermeulen