En opeens stapte het Franse kabinet op

De regering van premier Valls was nog geen half jaar oud, maar wordt gewisseld voor een nieuwe ploeg. Het plotselinge ontslag raakt president Hollande direct.

De Franse president Hollande gisteren op Île de Sein, waar hij zeventig jaar bevrijding herdacht. Foto AFP

Opnieuw stond de Franse president François Hollande gisteren eenzaam in de stromende regen. Terwijl het ontslag van de regering van premier Manuel Valls Frankrijk in een nieuwe crisis had gestort, las de president met beslagen brillenglazen op een eiland voor de Bretonse kust een toespraak voor om zeventig jaar bevrijding te herdenken. Speculatie alom over de invulling van het nieuwe kabinet en de in linkse kringen omstreden economische hervormingskoers, maar Hollande hield zich live op alle televisiezenders publiek afzijdig.

Maar het plotselinge ontslag van de regering-Valls raakt Hollande direct. Niet alleen omdat de president volgens het Élysée zelf Valls gevraagd zou hebben af te treden teneinde vandaag een nieuwe „coherente” ministersploeg te kunnen presenteren. Dat is een formaliteit die vanwege de aanhoudende impopulariteit van de president als daadkrachtig wapenfeit gepresenteerd werd. En ook niet omdat de kabinetsval werd ingeluid toen de theatrale ex-minister van Economie, Arnaud Montebourg, afgelopen weekend opnieuw het stoïcijns door Hollande verdedigde economische beleid naar de mestvaalt verwees.

Opstandige leden

Ruim twee jaar na zijn intrek in het Élysée is bij een groeiend deel van de Parti Socialiste het geduld met Hollande op. Terwijl Hollande in 2012 boven Nicolas Sarkozy werd verkozen op een klassiek linkse investeringsagenda, is, door het voortdurende slechte economische klimaat en druk uit Brussel om in de uitgaven te snijden, van de beloftes weinig over. De nog steeds stijgende werkloosheid, de nul procent groei en de dalende exporten nopen tot stringent begroten. Enkele tientallen zogenoemde ‘frondeurs’ rebelleren sinds april vanuit de Assemblée nationale tegen dit beleid en willen de teugels laten vieren.

De critici in het parlement stemden in april niet vóór de door Valls voorgestelde lastenverlichting voor het bedrijfsleven en 50 miljard euro bezuinigingen, maar ook niet tegen. Als in het najaar die 50 miljard preciezer ingevuld moet worden, heeft Valls in het parlement iedere linkse stem nodig om de al vele malen geamendeerde afspraken met Brussel te kunnen waarmaken. De belofte om in 2015 het begrotingstekort onder de 3-procentsnorm te krijgen, zal niet gehaald worden, heeft Hollande vorige week al toegegeven.

Komend weekend komen de socialisten voor hun jaarlijkse ‘zomeruniversiteit’ bijeen in de kustplaats La Rochelle. De opstandige leden hebben al aangekondigd daar opnieuw van zich te laten horen. Een oproep van Hollande om „eenheid” na te streven, noemden zij in Le Monde een provocatie. Zonder Montebourg of andere vertegenwoordigers van klassiek links, zei parlementslid Christian Paul gisteren, is de regering van Valls „niet meer compleet”.

Hollande staat er slecht voor

Maar in La Rochelle zal ook gesproken worden over de verloren lokale en Europese verkiezingen en de consequenties voor de volgende echt belangrijke verkiezingen, de presidents- en parlementsverkiezingen van 2017. Nooit eerder heeft een president van Frankrijk er in de peilingen zo slecht voor gestaan als Hollande nu. Tegenover Marine Le Pen van het extremistische Front National zou hij de eerste ronde van presidentsverkiezingen niet eens overleven.

Het is een ongeschreven regel dat zittende presidenten niet aan een voorverkiezing hoeven mee te doen om zich te kandideren, maar steeds openlijker discussiëren de socialisten over de mogelijkheid om met een voorverkiezing eventuele uitdagers de mogelijkheid te geven zich tegenover Hollande op te stellen. De twee meest genoemde alternatieve kandidaten waren de afgelopen dagen de hoofdrolspelers van de nieuwe politieke crisis: premier Manuel Valls, die met het ontslag van zijn kabinet zijn autoriteit heeft doen gelden, en Arnaud Montebourg, die een alternatief economisch beleid voorstelt.

    • Peter Vermaas