Zo maak je een trendvrucht

Je zag ze dit weekeinde op dancefestival Mysteryland. In kledingwinkels stikt het ook van de ananassen. En wat stond er op de beker van Wimbledon-winnaar Novak Djokovic? Precies. Waarom is de ananas zo hot?

De ananas wordt regelmatig gebruikt om drugs te smokkelen. Begin deze maand was het nog raak. Bij het uitladen van een container met ananas uit Costa Rica werd bij een bedrijf in Barendrecht 50 kilo cocaïne aangetroffen. Straatprijs: 1,5 miljoen euro. Daarom was het opvallend dat dancefestival Mysteryland – waar bij de ingang streng wordt gecontroleerd op soft- en hard drugs – de bezoekers dit weekend opriep een verse ananas mee te nemen.

Een deel van het festivalterrein was omgedoopt tot Pineapple Paradise – met een gigantische ananas als feesttent – waar bezoekers met een met „piña colada gevulde ananas” tegen de DJ Booth konden twerken. Waarom? Dat is volgens de organisatie „moeilijk uit te leggen” en ze „snappen er zelf ook weinig van”. Terwijl het eigenlijk heel simpel is: de ananas is de trend van deze zomer.

Let er maar eens op. De ananas is op dit moment bijna niet te ontwijken. H&M en soortgelijke modeketens hebben het straatbeeld deze zomer versierd met tienduizenden shirtjes, truien, sokken, schoenen, kettinkjes, tassen en portemonnees met ananasprints.

Nu doen tropische prints het iedere zomer goed, maar dit jaar spant de ananas de kroon. En doordat de huidige modetrends een hang hebben naar „surrealistische fantasie” is dat niet eens zo verrassend, zegt trendvoorspeller Jan Agelink. „De ananas is natuurlijk een surrealistisch verzinsel van de natuur zelf. Het is een vrucht met een bijna Dali-achtige uitstraling.”

De modebloggers waren belangrijk

Modetrends werken als volgt. Stylingbureaus volgen de internationale catwalktrends, mode- en fotoblogs en maatschappelijke ontwikkelingen op de voet. Die informatie vertalen ze in hapklare trends die worden verkocht aan ontwerpers en fabrikanten, waardoor je niet veel later overal soortgelijke kleding in de winkel tegenkomt. Vorig jaar was het de uil, dit jaar de ananas. Deze trendvrucht maakte volgens Agelink de laatste jaren al zijn rentree op de catwalks. Maar, zegt hij, vooral de bloggers zijn invloedrijk geweest. „Zij hebben de vertalingen en variaties op de ananas van jonge vormgevers, fashionista’s en celebrity’s weer op de kaart gezet en zo heeft de ananas zijn weg naar de mode weer gevonden.”

Maar de huidige ananastrend overstijgt de mode. Loop een Zara Home-achtige winkel in en je ziet de ananas terugkomen op fotolijstjes, kussenslopen en andere willekeurige prullaria. Ikea verkoopt voor 6,49 euro een echte ananasplant. Het is eigenlijk ook niet verrassend dat er een Pineapple Paradise op Mysteryland was, want de ananas heeft het nachtleven al een tijdje bereikt. In 2006 werd de Breezer Pineapple – mede door het hitje van Guillermo & Tropical Danny – een fenomeen. Deze zomer bracht het drankmerk opnieuw een rumvariant met ananassmaak op de markt. De door geheimzinnigheid omgeven, en vorig jaar overleden r&b- en soul-zanger The Child of Luv maakte van de ananas zijn handelsmerk. En in Amsterdam wordt iedere maand The Pineapple Club georganiseerd, waar bezoekers een ananas meenemen.

Wie er op gaat letten ziet de ananas echt overal opduiken. Er zijn mensen die met ananastatoeages rondlopen. In vrijwel iedere film met een keukenscène zie je een ananas op de achtergrond. Bovenop de beker die Wimbledon-winnaar Novak Djokovic deze zomer omhooghield prijkte een gouden ananas. En zelfs bij het verantwoorde Zomergasten lag vorige week een uur lang een ananas op tafel.

De trendvrucht als rekwisiet, bedoeld om spanning op te bouwen voor iets wat komen gaat. In dit geval een YouTube-filmpje dat wiskundige Ionica Smeets graag liet zien, waarin wordt bewezen dat SpongeBob helemaal niet in een ananas woont zoals door Nickelodeon wordt beweerd. Bij een ananas vormt het aantal schubben op de links- en rechtsdraaiende spiralen altijd een Fibonacci-reeks, waardoor de ananas een asymmetrische perfectie heeft. De symmetrisch getekende leugen waarin SpongeBob verblijft kán dus geen echte ananas zijn. Naar aanleiding van het filmpje heeft Nickelodeon het huis overigens wel herontworpen.

Maar het begon bij Columbus

De spiralen, de kleuren, de kroon, de geur. Vanwege zijn uiterlijk vertoon heeft de ananas in de geschiedenis altijd al een grote aantrekkingskracht gehad. De huidige ananastrend is dan ook allesbehalve nieuw. In de jaren 50 zag je ze al bij Dolce & Gabbana en Prada op de catwalk en in 2000 kwam Stella McCartney met een beroemd badpak met een ananas op het kruis. En met een beetje goede wil kan je de huidige ananastrend zien als de zoveelste vlaag sinds Columbus de ananas op 11 juni 1496 naar Europa bracht. Dat zit zo.

Op zijn tweede reis nam Columbus de wonderlijke, zoete vrucht mee uit Guadeloupe. De enige ananas die de terugreis had overleefd werd direct naar de Spaanse koning Ferdinand gebracht. „De smaak van deze vrucht overtreft die van alle andere vruchten”, zou de koning volgens de overlevering hebben uitgeroepen. De ananas kreeg het predicaat koninklijk, kwam symbool te staan voor de Nieuwe Wereld en werd in verhalen en prenten de hemel in geprezen. „Er is geen nobeler stuk fruit”, schreef de Nederlandse medicus Jacob Bontius in 1629 nadat hij de ananas in Batavia had geproefd. En wie in het Rijksmuseum een keer „ananaszaaltje” 2.10 weet te vinden ziet de schilderijen waarmee de Nederlandse schilder Frans Post de wereld voor het eerst de ananas in zijn natuurlijke setting in Brazilië toonde.

Ananassen bleken eenvoudig te stekken en in de eeuw na de ontdekking door Columbus werd de ananas in tal van warme gebieden verbouwd. Alleen in Europa zelf, waar de fascinatie voor de vrucht het grootst was, wilde het nog niet echt lukken. Door de opkomst van verwarmde kassen kwam daar verandering in. De hortussen in Nederland en Engeland gingen aan de slag, de hofbotanicus van Versailles ondernam een poging, maar de felle strijd om de eerste Europese ananas werd uiteindelijk gewonnen door de Nederlandse amateurbotanicus Agnes Block. In 1685 kweekte zij in haar kas bij de Vecht in Loenen een volwaardige ananas.

De eerste Europese ananas was het startschot voor weer een nieuwe ananashype onder de Europese elite. In de achttiende eeuw kweekte iedereen die er maar een beetje toe deed zijn eigen ananassen. Dat was moeilijk, kostbaar en tijdrovend, maar als een ananas slaagde werd hij het middelpunt van festiviteiten. De ananas vond daardoor ook zijn weg naar de kunst en architectuur. In een verlaten bos in Schotland staat nog een achttiende-eeuws ananaskasteeltje, inmiddels te huur als vakantiewoning.

En die mooie meisjes in rieten rokjes?

De negentiende eeuw volgde, waarin met de komst van stoomschepen de geïmporteerde ananas opeens via de markt voor iedereen beschikbaar was. Weer was de ananas een hit. Er werd begonnen met het inblikken van ananas. En hoewel de ananas er van oorsprong niet groeide, maakte James Dole van Hawaii begin twintigste eeuw het epicentrum van de ananasindustrie. Met een uitgekiende marketing, met mooie meisjes in rieten rokjes die ananassen vasthouden, kreeg hij Amerika massaal aan de ananas. Het zijn deze Dole-verpakkingen en advertenties geweest die ervoor zorgen dat de ananas nog steeds het Aloha-gevoel oproept.

Op dat imago doet de ananas het nog steeds goed. In de afgelopen twintig jaar is de wereldwijde productie van de ananas bijna verdubbeld. Een stijging die bijna geheel is toe te schrijven aan de uitvinding van de MD2 in de jaren 80, een ananas die voor een revolutie heeft gezorgd. Hij is extra zoet, heeft een mooie gele kleur, blijft langer goed en heeft een naar verhouding perfecte kroon. Die kroon heeft na de oogst overigens geen nut meer en zou er prima op de ananasplantage af kunnen worden gesneden. De transportkosten zouden een stuk lager komen te liggen, maar de consument wil nu eenmaal ananassen zoals ze op het plaatje staan.

Met het slechte weer van afgelopen week is de kans groot dat de ananastrend vroegtijdig tot een einde komt. Bij Mysteryland viel het ananasfeestje zaterdag ook een beetje in het water – mede doordat de voorraad piña colada al snel op was en de meegebrachte ananassen door de beveiliging soms toch werden geweigerd. En zoals dat gaat bij mode: voor volgend jaar staat er al iets anders op de agenda. Graphic attack, grafische patronen met blokken, strepen, vlakken en spetters, zo is de verwachting. Maar je modieuze ananasshirtje kan je gewoon in de kast bewaren. De geschiedenis leert dat die vanzelf wel weer een keer hip wordt.

    • Lex Boon