Weinig hoop voor Oekraïne-top

Eén dag voor de presidenten Poetin en Porosjenko elkaar spreken, laait de oorlog in de Donbass op. Volgens Kiev zijn Russische pantservoertuigen de grens overgestoken.

Begeleid door rebellen met bajonetten en herdershonden worden zondag enkele tientallen Oekraïense ‘krijgsgevangenen’ door de straten van Donetsk gevoerd. Foto EPA

Aan de vooravond van de confrontatie tussen de presidenten Poetin en Porosjenko morgen in de Wit-Russische hoofdstad Minsk, is de sfeer van deze ‘vredesbespreking’ al grondig bedorven..

Ondanks oproepen van Duitsland, Rusland en de Europese Unie tot een wapenstilstand, is het geweld in de Donbass opgelaaid. Vanmorgen is langs de kust tussen de Russische stad Taganrod en het Oekraïense Marioepol een twaalftal Russische tanks en pantservoertuigen gesignaleerd. Het zou volgens Oekraïense legerwoordvoerders tot een gewapend treffen zijn gekomen. Eerder had Kiev nog gezegd dat er geen Russisch materieel op Oekraïens grondgebied was.

Op een persconferentie in Moskou verwierp minister Lavrov van Buitenlandse Zaken de beschuldigingen vanmorgen als „desinformatie” van Kiev.

Afgelopen weekeind waren milities van Novorossija, zoals de separatisten het zuidoosten van Oekraïne noemen, al aan een contra-offensief begonnen. Deze tegenaanval werd ingezet nadat een Russisch humanitair konvooi van bijna driehonderd vrachtwagens vrijdag eigenmachtig de grens had overschreden om in Loegansk en elders ‘hulpgoederen’ aan de bevolking af te leveren en daarna weer rechtsomkeert te maken.

Vanmorgen kondigde Rusland een tweede konvooi aan. De Oekraïense regering ziet deze humanitaire hulpacties als verkapte interventie.

Gisteren hadden de pro-Russische milities en de Oekraïense regering de Oekraïense Onafhankelijkheidsdag reeds gebruikt voor meer symbolische martiale dadendrang. In Donetsk lieten de pro-Russische milities enkele tientallen Oekraïense ‘krijgsgevangenen’, bewaakt door bajonetten en herdershonden, langs het Lenin-plein paraderen en bespuwen. Volgens Kiev is deze behandeling van krijgsgevangenen in strijd met de Geneefse oorlogsconventies. Minister Lavrov bestreed vandaag in Moskou dat de ‘parade’ bedoeld was om de gevangenen te bespotten.

Bij de onafhankelijkheidsparade in Kiev noemde president Porosjenko de ‘anti-terroristische operatie’ in het Oosten een „vaderlandse oorlog”, een woord waarmee hij associaties opriep met de Napoleontische en de Tweede Wereldoorlog. Op 24 augustus viert Oekraïne dat deze voormalige Sovjetrepubliek op die dag in 1991 zichzelf ‘soeverein’ verklaarde van Moskou.

Tegen deze achtergrond ontmoeten Porosjenko en Poetin elkaar morgen in Minsk. Ook de Europese Unie zal daar aanwezig zijn in de personen van ‘buitenlandcoördinator’ Ashton en ‘energiecommissaris’ Oettinger. De EU hoopt dat een deal over aardgas de basis kan zijn voor een compromis over Oekraïne, het grootste transitland voor Russisch gas naar Europa.

In de Wit-Russische hoofdstad vindt formeel een topberaad van de Euro-Aziatische Douane-unie plaats. De economische alliantie van Rusland, Kazachstan en Wit-Rusland, waartoe binnenkort ook Armenië en Tadzjikistan willen toetreden, wil een alternatief voor Europa worden. Zonder deelname van Oekraïne, dat een associatieverdrag met de EU heeft getekend, is die ambitie niet kansrijk.

Zaterdag was de Duitse bondskanselier Merkel in Kiev om Porosjenko op het hart te binden dat zonder Rusland geen compromis mogelijk is. „Rusland mag niet worden beschadigd”, zei Merkel. Ze was niet met lege handen naar Kiev gekomen: Duitsland stelt een half miljard euro beschikbaar voor wederopbouw. Ze sprak eveneens haar steun uit voor de „territoriale integriteit” van Oekraïne. Rusland eist vergaande federalisering van Oekraïne, zodat het buurland niet meer vrij kan beslissen over eventuele lidmaatschappen van NAVO of EU.

Tegen de Duitse tv-zender ARD toonde Merkel zich niet bijster optimistisch over de ontmoeting tussen Poetin en Porosjenko. „De toestand is zeer fragiel”, zei ze terug uit Kiev.

    • Hubert Smeets