Nu twee parlementen in Libië

Het vliegveld van Tripoli is veroverd door fundamentalisten. Steeds meer steden kiezen partij in de strijd.

Een gebouw in Tripoli is volgens ooggetuigen geraakt door een raket, tijdens gevechten tussen fundamentalistische en nationalistische milities. Foto Reuters

Na vijf weken van hevige gevechten heeft een alliantie van fundamentalistische milities dit weekend de internationale luchthaven van Tripoli veroverd. De alliantie, die zichzelf de Dageraad van Libië noemt, heeft zijn eigen regering opgezet en het oude parlement weer bijeengeroepen. Hiermee heeft Libië de facto twee parlementen met eigen legertjes.

De militie uit de westelijke stad Zintan, die sinds de opstand tegen de Libische leider Moammar Gaddafi de luchthaven controleerde, zou naar de buitenwijken van Tripoli zijn verdreven. Televisiebeelden toonden bebaarde strijders die op vliegtuigen stonden, in de lucht schoten en allahu akbar (God is groot) schreeuwden.

Bij de gevechten van de afgelopen weken vielen honderden doden. Delen van Tripoli zijn in puin gelegd, veel mensen zijn gevlucht. Opslagtanks bij het vliegveld met 25 miljoen liter brandstof staan al weken in brand. Gisteren staken ze de gehavende gebouwen van de luchthaven in brand.

De strijd in Libië draait grotendeels om de controle over luchthavens, olieterminals en andere belangrijke installaties. Maar de burgeroorlog heeft ook een ideologische dimensie. Het gaat tussen voor- en tegenstanders van de fundamentalistische Moslimbroederschap. Steeds meer steden en stammen kiezen partij in dit conflict.

De milities die de luchthaven van Tripoli hebben veroverd, staan onder leiding van Misrata. Deze kuststad is sterk uit de opstand tegen Gaddafi gekomen en heeft de kant van de Moslimbroederschap gekozen. Al is het onduidelijk of dit om ideologische redenen is of omwille van de rivaliteit met de militie uit Zintan.

De oorlog in Libië laaide op na de verkiezingen in juni, waarbij de Moslimbroederschap een zware nederlaag leed. De fundamentalistische milities beschouwen het nieuwe parlement als onwettig. Daarom riepen ze dit weekend het oude, door de Moslimbroederschap gedomineerde parlement op weer bijeen te komen. Daarmee heeft Libië twee parlementen: één in Tripoli en één in de oostelijke stad Tobruk.

Het nieuwe parlement zetelt in Torbuk omdat die stad in handen is van generaal Khalifa Haftar. Hij heeft in mei de fundamentalistische milities de oorlog verklaard. Het nieuwe parlement noemde de verovering van de luchthaven van Tripoli het werk van „terroristische groepen” die de legitimiteit van de staat ondermijnen. Maar die staat bestaat alleen in naam.

Enkele uren na de verovering van het vliegveld hoorden inwoners van Tripoli het geluid van overvliegende gevechtsvliegtuigen en explosies. Er zijn weinig details bekend over deze mysterieuze luchtaanvallen op stellingen van de Dageraad van Libië. Ze werden opgeëist door generaal Haftar, die een kleine luchtmacht heeft. Maar de Dageraad van Libië beschuldigde Egypte en de Verenigde Arabische Emiraten, wat de Egyptische president Sisi gisteren meteen ontkende.

Het laat zien dat de Libische burgeroorlog steeds meer een weerspiegeling wordt van de machtstrijd in het Midden-Oosten tussen voorstanders van de Moslimbroederschap (Qatar, Turkije) en tegenstanders (Saoedi-Arabië, de Verenigde Arabische Emiraten, Egypte). Beide zijden in de Libische strijd hebben de steun van rivaliserende satellietzenders die worden gefinancierd door Qatar en de Emiraten.

De buurlanden vrezen dat de fragmentatie van Libië een bedreiging vormt voor hun eigen veiligheid. De afgelopen jaren zijn veel wapens uit de depots van Gaddafi geplunderd. Ze zijn opgedoken in bijna alle landen in Noord-Afrika. Egypte en Algerije kijken machteloos toe hoe Libië een vrijhaven voor radicaal islamitische groepen wordt. Egypte houdt vandaag een regionale conferentie over Libië.

    • Toon Beemsterboer