Opinie

Het volk was kwaad, de regering investeerde in defensie

Nu de publieke opinie is gekanteld, krijgt defensie er 150 miljoen bij. Columnist Floor Rusman vindt het kwalijk dat politici niet durven te investeren in wat impopulair is.

‘De zomer van 2014 heeft duidelijk gemaakt dat de 21ste eeuw echt is uitgebroken’, aldus Diederik Samsom afgelopen weekend in de Volkskrant. Ik dacht dat de 21ste eeuw was begonnen met 9/11, maar kennelijk begint hij voor ons pas als buitenlands geweld veel Nederlandse slachtoffers eist.

We moeten ‘de naïviteit achter ons laten’, schrijft Samsom. ‘Dat betekent niet verder afbouwen, maar versterken. Een veranderende wereld heeft ook gevolgen voor Defensie.’ Dit zegt de man die twee jaar geleden, tot ongenoegen van defensie-experts in zijn partij, 1 miljard wilde bezuinigen op het leger. Maar de gebeurtenissen in Oekraïne, Syrië, Irak en Gaza hebben Samsom, en daarmee het kabinet, op andere gedachten gebracht. Defensie krijgt er volgend jaar 50 miljoen bij en de jaren erna 100 miljoen. Volgens deskundigen is dit lang niet genoeg, maar het is wel een opvallende koerswijziging.

Sinds het einde van de Koude Oorlog is er alleen maar bezuinigd op defensie. Nederland houdt zich al twintig jaar niet meer aan de NAVO-richtlijn voor defensie-uitgaven van 2 procent van het bbp. En niet alleen linkse partijen vonden investeringen in defensie onzin: het kabinet Rutte I bezuinigde 1 miljard. Rutte II haalde er 250 miljoen en daarna nog eens 330 miljoen extra vanaf.

Defensiedeskundigen waarschuwden dat verdere bezuinigingen onverantwoord waren, maar dat haalde niets uit. Er was blijkbaar meer nodig: een neergehaald vliegtuig, een kalifaat en een paar (burger)oorlogen.

Tot voor kort was de publieke opinie over defensie: weg ermee. Er is toch nooit meer oorlog? En als er iets gebeurt, hebben we de NAVO nog. Buitenlandse missies (denk aan Kunduz) kon de politiek alleen verkopen met de belofte dat er niet gevochten zou worden. Maar na de MH17-ramp was de vredelievende toon ineens verdwenen. Het volk was kwaad, de regering overwoog een militaire missie.

De plotseling veranderde houding van Nederlanders ten aanzien van defensie blijkt uit de laatste peiling van Maurice de Hond, die gisteren verscheen. 64 procent van de Nederlanders wil dat het defensiebudget wordt verhoogd, en 63 procent vindt dat Nederland sinds 1990 te zwaar heeft bezuinigd op defensie. Precies twee jaar geleden was 59 procent in een De Hond-peiling nog vóór bezuinigingen.

Deze wispelturigheid is niet raar: de gemiddelde Nederlander is geen defensie-expert en beantwoordt de vragenlijst waarschijnlijk op gevoel. Wél kwalijk is dat politici niet durven te investeren in wat impopulair is onder de bevolking. Juist het leger is iets waarover de politiek een langetermijnvisie zou moeten ontwikkelen. Maar een visie wil minister Hennis niet geven, zei ze vorig jaar tegen NRC: ‘Dan krijg je de neiging om luchtkastelen te bouwen. (…) Ik toon graag enige realiteitszin.’

Tegen alle adviezen in bezuinigen, schrikken van de plotselinge agressie in de wereld, en dan een klein bedragje naar defensie schuiven – is dat realiteitszin?