Franse kabinetswissel legt ruzie over economisch beleid bloot

Premier Manuel Valls wil flamboyante minister van Economie kwijt.

Met het ontslag van zijn kabinet vanmorgen, heeft de Franse premier Manuel Valls president François Hollande gedwongen tot het maken van scherpere keuzes. Wil de president de rebellerende linkervleugel van de Parti Socialiste (PS) tegen iedere prijs tevreden houden of accepteert hij ondubbelzinnig het door hem uitgezette economische hervormingsbeleid?

Na het plotselinge einde van het kabinet Valls-1 heeft Hollande de permier gevraagd om dinsdag direct een nieuwe „coherente” ministersploeg te presenteren.

Dat betekent in de eerste plaats het eind van de flamboyante minister van Economie, Arnaud Montebourg. Een interview met hem afgelopen weekend in Le Monde, waarin hij opnieuw de economisch koers van Hollande en Valls kritiseerde, is de directe aanleiding voor het vertrek van het kabinet.

Montebourg zei af te willen van het „dogmatische terugbrengen van het begrotingstekort” en, met een verwijzing naar de jaren dertig, te willen investeren om de werkloosheid te bestrijden en de koopkracht te doen toenemen. Montebourg pleitte bovendien voor meer Franse „stemverheffing” richting Duitsland, waar Angela Merkel volgens hem Europees economisch herstel in de weg zit.

Nationalisatie

Dit soort uitspraken is voor Montebourg nauwelijks nieuw. Al jaren pleit hij voor het loslaten van de Europese begrotingsregels en een meer protectionistisch economisch beleid.

Hij joeg in 2012, kort na zijn aantreden als minister voor ‘herindustrialisatie’ in de regering-Ayrault, investeerders tegen zich in het harnas door te pleiten voor nationalisatie van een hoogoven die met sluiting bedreigd werd. Ayrault floot hem terug, maar hield hem in het kabinet. Dat besluit vond Valls, toen nog eenvoudig minister, niet te verkroppen.

Maar toen president Hollande de weifelende premier Ayrault na de voor de socialisten dramatisch verlopen lokale verkiezingen van afgelopen maart verving door de als daadkrachtig bekendstaande Valls, hield hij Montebourg toch in het kabinet.

Montebourg kreeg zelfs een promotie tot minister van Economie. Hij vertegenwoordigt de onrustige linkervleugel van de PS, die het verkiezingsverlies wijt aan de ‘sociaal-liberale’ koers van Hollande en een meer herkenbaar socialistisch beleid bepleit. Montebourg, die zo vooral voor binnenlands gebruik was, kreeg de hervormer Michel Sapin op Financiën naast zich om naar buiten toe de EU-partners gerust te stellen.

Maar afgelopen weekend zou Montebourg, volgens de entourage van Valls, „een grens hebben overschreden” en komt een eind aan het verstandshuwelijk. Niet alleen in Le Monde, ook tijdens het jaarlijkse ‘rozenfeest’ in zijn kiesdistrict distantieerde Montebourg zich gisteren van het regeringsbeleid. Die bijeenkomst ontaardde in de woorden van PS-senator Luc Carvounas vanmorgen in een „protest tegen de regering”.

Montebourg had immers ook enkele zogenoemde frondeurs uitgenodigd: politieke rebellen uit de PS die in april weigerden in te stemmen met het ‘verantwoordelijkheidspact’ van Valls en Hollande, dat onder andere voorziet in lastenverlichting voor het bedrijfsleven om de economie aan te zwengelen. Dat zijn „cadeautjes voor de bazen”, zeggen zij in navolging van de vakbonden consequent.

Steunbetuiging

Minister van Onderwijs Benoît Hamon, eveneens een vertegenwoordiger van die linkervleugel, zei bij het rozenfeest dat hij en Montebourg „niet ver van de frondeurs” staan. En daar hield de muiterij niet op: volgens nieuwszender BFMTV zou minister van Justitie Christiane Taubira, die ook op slechte voet verkeert met Valls, Montebourg een steunbetuiging hebben gestuurd, minister van Cultuur Aurélie Filippetti wenste hem via Twitter „een mooie dag” op zijn rozenfeest. Allen lijken een nieuw kabinet-Valls niet te gaan halen.

Met een kabinetswissel hoopt Valls in moeilijke economische tijden de eenheid in het kabinet terug te brengen. Maar de verdeeldheid in de PS over het beleid blijft, bleek vanmorgen uit de eerste reacties.

    • Peter Vermaas