De bouwvak is voorbij en dus begint de ellende voor de bouwers weer

Foto ANP

De ‘bouwvak’ (bouwvakantie) is voorbij, vandaag beginnen ze ook in midden-Nederland weer. Ook daar is niet bijster veel werk, want het wil maar niet vlotten in de bouw. Terwijl de economie langzaam aantrekt, blijven de bouwbedrijven achter.

Vorig kwartaal ging het zelfs ‘zeer slecht’, meldde het CBS afgelopen week. Vooral bij de grote bouwers:

Dat komt omdat de bouw achteraan in de rij staat bij het herstel van een crisis, zegt analist Tijs Hollestelle van ING. De sector is “kapitaalintensief”. Met andere woorden: eerst kopen we een nieuwe koelkast, dan een nieuwe computer en daarna pas een keer een gebouw, of een weg.

Moordende concurrentie, en dus lage prijzen

De concurrentie in crisistijd is bovendien moordend. Om toch opdrachten binnen te slepen, schrijven bouwbedrijven te laag in, zegt analist Philip Ngotho van ABN Amro. Soms draaien ze zelfs liever break-even dan dat ze hun mensen werkloos op de bank laten zitten. De winstmarges op bouwwerken zijn traditioneel al laag, tussen de 2 en 4 procent, maar nu liggen die volgens Ngotho zelfs vaak tussen de 0 en 1 procent.

BAM heeft de risico’s van te laag inschrijven ervaren bij twee grote infrastructuurprojecten in Groot-Brittannië en Duitsland. Behalve ‘slechte grondposities’ en ‘slecht weer’ noemde bestuursvoorzitter Nico de Vries ook de te scherpe bieding als oorzaak. Het kost het bedrijf 68 miljoen euro, werd vorige week bekend. Ballast Nedam zucht onder een verlies van 87 miljoen euro, dat het moet nemen op het A15-project. Die enorme kostenoverschrijding hakt er hard in.

De hele bouwsector heeft last van de beperkte hoeveelheid opdrachten, maar het zijn deze twee bouwbedrijven hebben het nu het zwaarst. Ze verkopen bedrijfsonderdelen, reorganiseren, lenen geld bij banken. Ballast Nedam haalde 30 miljoen euro op door de uitgifte van nieuwe aandelen.

En beide bedrijven nemen dit jaar afscheid van hun bestuurder: in het voorjaar stapte Theo Bruijninckx op bij Ballast Nedam, en vorige week maakte Nico de Vries bekend dat hij per oktober BAM verlaat. Nieuwe bestuurders moeten de bouwbedrijven er bovenop gaan helpen.

Herstel gaat nog zeker een jaar duren

De problemen van de bouwers zijn serieus, volgens de analisten. Kijk maar naar hun beurskoersen, zegt Ngotho.

“Hun situatie is, in combinatie met de slechte markt, erg kritiek.”

Nieuwe tegenvallers kunnen ze volgens hem niet of nauwelijks meer dragen. Logisch ook, zegt Hollestelle, de vraag naar werk daalt al sinds 2008.

“Deze aannemers zitten al zes jaar in deze malaise. Dat gaat natuurlijk wel een keer pijn doen.”

Als het economisch herstel doorzet en het consumentenvertrouwen blijft groeien, dan nóg moeten de bouwers zeker een jaar geduld hebben voor ze dat terugzien in hun cijfers, denken de analisten. “Eind volgend jaar, misschíen”, zegt Hollestelle. “Want een snelweg bouw je niet in twee maanden maar in twee jaar. Daar zit nog een enorme vertraging in.”

    • Anne Dohmen