Bijrolacteur kan reden zijn om naar een serie te kijken

Tv-Oscars worden vannacht uitgereikt, ook aan belangrijke bijrolacteurs

Adam Driver als Adam (Girls): genomineerd voor een Emmy. Foto EPA

Wat is Girls zonder Adam? The Good Wife zonder Kalinda? Game of Thrones zonder dwerg Tyrion Lannister? Vanaf de genante openingsscène van Girls was de aanwezigheid van Adam (gespeeld door Adam Driver) cruciaal voor het succes van de serie over twintigers in New York. Driver is het vriendje van Hannah, gespeeld door schrijfster en regisseur Lena Dunham. Hun ongemakkelijke vrijpartij zette de toon voor de schaamteloze directheid van de serie. Met de onbehouwen weirdo Adam als ideale sparringpartner voor twijfelaar Hannah.

De bijdrage van Driver in Girls heet een bijrol te zijn. In die categorie werd de acteur zowel dit jaar als vorig jaar genomineerd voor een Emmy, de tv-Oscars, die vanavond voor de 66ste keer worden uitgereikt in de VS. Hoe logisch de benaming ‘bijrol’ ook mag zijn in films en toneelstukken, in televisieseries zijn het geen rollen die overeenkomstige klein of minder relevant zijn. De serie, met zijn vele, elkaar kruisende verhaallijnen, is in de regel de prestatie van een ensemble.

Een acteur in een serieuze bijrol van een serie is meestal meer in beeld en heeft meer te doen dan een hoofdrolspeler van een film. Terwijl ook de uitdieping van een karakter in een serie veel verder kan reiken: het maakt ‘bijrollen’ tot personages die een serie kleur en smaak geven. Soms zelfs tot de personen van wie je het meest houdt en om wie je eigenlijk kijkt.

Het beste voorbeeld uit het recente verleden is Jeremy Piven in Entourage. Die serie over vier buddy’s in Hollywood was braaf en eenvormig gebleven zonder zijn dynamische inbreng als Ari Gold, de tierende manager met de scherpe tong. Piven won drie Emmy’s voor een bijrol die de serie twee niveaus hoger tilde.

Een vergelijkbaar effect heeft de mysterieuze onderzoekster Kalinda op The Good Wife. Op het advocatenkantoor in de serie gedraagt iedereen zich zo netjes mogelijk, zeker Alicia Florrick, de protagonist uit de titel. De in het leer en knielaarzen gestoken Kalinda (gespeeld door de Brits-Indiase Archie Panjabi) is niet alleen subversiever, ze geeft met haar droge commentaar en relativeringen ook tegenwicht aan enkele van ambities en machtswellust overlopende collega’s. Zo geeft ze aan Alicia het advies eens iemand flink af te fakkelen: „Het reinigt de ziel”. Of bij het opduiken van nieuwe ellende: „Dat is het probleem met goede daden. Ze vermenigvuldigen zich.” Panjabi kreeg er in 2011 een Emmy voor.

Dit jaar zijn er weer 24 van zulke dragende acteurs en actrices voor hun bijrol genomineerd, vrouwen en mannen, in drama en comedy, zes per categorie. Wie van hen zouden er moeten winnen? In de categorie comedy verdient actrice Mayim Bialik de prijs. Ze speelt Amy in het maar niet aan kwaliteit inboetende sitcomThe Big Bang Theory. En Adam Driver natuurlijk.

Tv-series creëren hun eigen sterren en des te opmerkelijker is het dat bij de dramaseries een filmster met de statuur van Jon Voigt de outsider is. Hij speelt de vader in Ray Donovan – een ruig familiedrama rond een regelaar. Voigt houdt meesterlijk de vraag in stand of hij een man met oprechte spijt is of met verborgen wraakgevoelens, maar zijn nominatie voelt niettemin alsof de jury te gevoelig is voor coryfeeën. Dan liever Mandy Patinkin, Saul in Homeland.

Bij de vrouwen komt Christina Hendricks de onderscheiding toe. Zij is voor de vierde keer genomineerd voor haar rol als Joan in Mad Men. Joan was de baas van de secretaresses op het reclamebureau, die het schopte tot partner. Vanwege haar imposante boezem heeft Hendricks vergelijkingen losgemaakt met Jayne Mansfield en Marilyn Monroe. Terwijl er aan Joan toch weinig frivools is. Tot het hart van Mad Men behoort het verhaal over het lijden van de vrouwen in de jaren zestig en Hendricks geeft die tristesse subliem gestalte. Joan kreeg haar promotie in ruil voor seks met een klant. De melancholie die dat offer heeft veroorzaakt, is nooit weg bij Hendricks. Je ziet het in haar ogen, in haar lichaamstaal en als ze praat.

Ze is onmisbaar.