Was het slecht of geniaal? In Utrecht weten ze ’t niet

In recensies werd de film met de grond gelijk gemaakt. Is het echt zo erg? Bij de eerste voorstelling in Utrecht zat de zaal vol met ‘ramptoeristen’.

Sheena Tchai speelt Eva en Dave Mantel is John, in de gekraakte ‘romantisch-erotische thriller’ De overgave. Still uit de film

Eetcafémedewerker Eva (Sheena Tchai) spuit een fles mosterd leeg op twee kadetjes knakworst. Als ze het bordje vol naar haar gasten brengt, botst ze tegen de toekomstige minnaar van haar leven op.

Zo begint De overgave, de ‘romantisch-erotische thriller’ van regisseur Paul Ruven waar het de afgelopen week allemaal om te doen was.

De scène zorgt meteen voor rumoer in zaal 2 van de Utrechtse Catharijnebioscoop, tijdens de premièrevoorstelling op donderdag.

„Dit is te gek.”

„Supergoed.”

„Waar gáát dit over? Over leven tussen hoop en vrees?”

Gelach.

Van de krap 25 mensen die in de halfvolle de zaal zitten, is meer dan de helft ‘ramptoerist’.

De overgave werd de afgelopen week tot ‘dieptepunt in de Nederlandse filmgeschiedenis’ verklaard door een recensent van Het Parool. En Pathé draait de film niet omdat die – aldus een woordvoerder tegen Shownieuws – „op alle fronten mislukt” is.

Daniella Koot, director programming bij Pathé, beslist al dertig jaar over alle films die worden aangeboden. Ze beoordeelt niet per se op kwaliteit maar kijkt vooral naar commerciële potentie. Over De overgave: „Wat denk je als je de trailer ziet? Met wie zou je nou naar deze film gaan?”

In de trailer worden vooral suggesties gewekt: van orgasmes, verkrachtingen, liefde. De overgave, die meelift op het succes van SM-roman Fifty Shades of Grey, is volgens Koot meer iets voor thuis op de bank. En daarom ging er een streep doorheen.

Koot vindt het overdreven om te stellen dat de ‘boycot’ van Pathé deze film de nek omdraait. Het gebeurt volgens haar wel vaker dat een aangeboden Nederlandse film niet in Pathé draait – precieze aantallen geeft ze niet. „Soms besluit de pers ineens om er iets mee te doen.” Typisch komkommernieuws.

Albert Schoemaker, boeker van JT bioscopen (22 locaties), draait De overgave in twee van zijn vestigingen (Amersfoort en Hoogeveen). „Wij laten het publiek dit weekend beslissen.” Schoemaker verwacht er niet veel van, maar vindt het alvast „om te gieren” als dit weekend blijkt dat er veel bezoekers komen. Dan gaat de film ook in andere bioscopen draaien. Van de zeventig stoelen waren er donderdag twintig bezet. Voor vrijdagavond stonden er elf reserveringen. Hij vermoedt dat de media-aandacht voor wat extra nieuwsgierige bezoekers heeft gezorgd.

Regisseur Ruven, die ook de afgekraakte film Het bombardement (2012) maakte, reageerde donderdag gelaten op de kritiek. „Ik ben zo’n beetje de enige filmer in Nederland die consequent avontuur en verrassing zoekt.”

Nadat bleek dat geen enkele Amsterdamse bioscoop de film zou vertonen, was De Uitkijk – nota bene bekend om de arty films – toch geïnteresseerd. Het gerucht ging dat Ruven zelf een zaal had gehuurd, maar volgens De Uitkijk is het in overleg gegaan.

Ondanks het genante relletje is er nu dus de belofte van een culthit. Na De Uitkijk meldde ook het Amsterdamse Ketelhuis zich. Daar is De overgave vanaf donderdag te zien, mét praatje van de regisseur. Ruven reageert in Het Parool: „Ik vind het helemaal niet erg als de film als cult of curiositeit wordt gezien.”

Misschien wordt het een culthit

Volgens de studenten van de filmacademie op rij 7, die De overgave 96 minuten lang lachend van commentaar voorzien, maakt de film kans om een culthit te worden.

Student Tim Koomen zegt na afloop dat hij nog nooit zoiets heeft gezien. Was het slecht? Was het geniaal? Het antwoord heeft hij nog niet. „Misschien staat dit over vijftien jaar wel op onze verplichte kijklijst.” Zijn studiegenoten verbazen zich ondertussen over de onlogische tijdswisselingen en de frappante manier waarop de film is uitgekaderd en gesneden. En je zag de camera in de weerspiegeling! Krakkemikkige dialogen, en alles werd de hele tijd herhaald. Zo slecht, dat het wel expres moet zijn. „Als een student van ons het gemaakt zou hebben, zou het een studiehit zijn.”

Er wordt ook even aan een vernuftig publiciteitscomplot gedacht. Dat Ruven het in scène heeft gezet. Er was begin vorige week toch nog dat relletje over Dave Roelvink? Zijn vrienden zouden een huis hebben leeggeroofd tijdens een feestje en van Dave was er dan weer dat filmpje waarin hij werd gepijpt. In De overgave speelt hij een verleidelijke hunk.

Tenenkrommend en toch succes?

Hoofdrolspeler Tim (Rick Engelkes) werpt in de film continu dezelfde vraag op: wat vinden vrouwen toch zo leuk aan Fifty Shades of Grey? „Allemaal zeggen ze dat het hartstikke slecht geschreven is, maar miljoenen hebben het gelezen.” Het lijkt, volgens de filmacademiestudenten, haast of deze film een zoektocht naar het antwoord op die vraag is. Kun je iets maken wat tenenkrommend slecht is, en toch een hit scoren?

Koomen hoopt dat alvast dat hij met dit bezoek een early adopter is, dat hij deze toekomstige culthit als eerste heeft gezien. „Cultfilm Troll 2 (horror uit 1990 over trollen, red.) wordt door groepjes liefhebbers ieder jaar opnieuw bekeken.”

Het gros van het publiek in bioscoop Catharijne was dus ramptoerist – of avant-garde, dat moet na dit openingsweekend blijken. Maar wat vond de rest ervan? Een 35-jarige vrouw had het boek waar de film over gaat – De overgave van Floor – gelezen en reageert verbolgen op de uitgelaten bezoekers. „Blijf lekker thuis als je toch alleen maar gaat lachen.” Het rumoer in de zaal heeft haar afgeleid van de film, ze kan niet echt zeggen of ze het goed vond. Niet slecht, in ieder geval. „Een beetje ongemakkelijk.”

    • Kim Bos