Ontvoering is lucratief, maar IS heeft geld zat

Moet je terroristen wel of niet betalen om een ontvoerde vrij te kopen? De aanpak van de VS en Europa verschilt.

Stel dat een terroristische organisatie je zoon kidnapt. Ze sturen een brief waarin staat dat hij vrijkomt tegen betaling van honderd miljoen euro. Maar jouw overheid weigert principieel om losgeld te betalen aan terroristen. Vervolgens wordt je zoon vermoord.

Je kunt je voorstellen dat de ouders van de deze week onthoofde journalist James Foley liever hadden gezien dat de Amerikaanse overheid was ingegaan op de losgeldeis. Toch valt er ook wel wat te zeggen voor de opstelling van de regering-Obama. Het betalen van losgeld heeft immers onmiskenbaar een ‘aanzuigende werking’.

Vorige maand becijferde The New York Times dat terreurgroepen als Al-Qaeda en IS sinds 2008 94 miljoen euro hebben verdiend aan ontvoerin gen. Meer dan de helft daarvan werd afgelopen jaar betaald. De conclusie is kraakhelder: de prijs van een ontvoerde westerling is onderhevig aan grootscheepse inflatie. Vroegen kidnappers tien jaar geleden nog een paar ton, tegenwoordig kan dat bedrag oplopen tot vele miljoenen euro’s.

De Verenigde Staten betalen niet, Europese landen des te meer. Afgelopen voorjaar liet IS nog vier Franse en twee Spaanse journalisten vrij nadat Frankrijk en Spanje losgeld hadden betaald. Frankrijk betaalt officieel geen losgeld, maar volgens deskundigen belandt er wel degelijk Frans geld via tussenpersonen bij terreurgroepen. Spanje doet formeel geen mededelingen over losgeld – maar ontkent het dus ook niet. Volgens The New York Times maskeren Europese landen hun losgeldbetalingen soms als ontwikkelingshulp. Formeel hebben landen in internationaal verband al afgesproken dat ze geen losgeld betalen. Diverse resoluties van de Verenigde Naties zijn aangenomen over dit onderwerp, en ook de G8 heeft beloofd om het niet meer te doen.

Volgens David Rohde, een Amerikaanse journalist die zelf ontvoerd is geweest in Afghanistan, sturen sommige hulporganisaties inmiddels liever Europeanen dan Amerikanen naar gevaarlijke gebieden. Simpelweg omdat Europese overheden wél bereid zijn om hun hulpverleners vrij te kopen.

Het onderzoek van The New York Times betreft vooral Al-Qaeda. Hoewel ook IS losgeld vraagt, lijkt deze terreurbeweging minder afhankelijk van losgeld als inkomstenbron dan de zusterorganisatie waarmee ze gebrouilleerd is geraakt.

Alleen al bij de overval op de centrale bank van Mosul zou IS vierhonderd miljoen euro aan contanten en nog eens tientallen miljoenen euro aan goud hebben buitgemaakt. Ook aan belastingheffing, olieverkoop, steun van rijke particulieren en afpersing zou IS goed verdienen. The Washington Post schat het totale vermogen van IS op meer dan twee miljard euro.

    • Derk Walters