Opinie

Ik denk mee met Rutte-II

Ik heb deze column geschreven in spijkerbroek. Deze week struinde het kabinet in spijkeroutfit rond in Overijssel. De politici dachten na over de agenda voor de komende twee jaar. Spijkerbroek aan – kan ik ook! Laat ik eens meedenken. Wat zou mijn to-do-lijst zijn voor Rutte II?

Op nummer 1 zou in elk geval de grote vergeten hervorming staan: ons gedrocht van een belastingstelsel. Het is een onlogisch, ingewikkeld, inefficiënt stelsel – een kerstboom, vol gehangen met bijkans onuitvoerbare regelingen. De voortdurende en grote problemen bij de Belastingdienst kennen een duidelijke oorzaak: het door politici van alle middenpartijen mishandelde stelsel. Elke partij creëerde zijn eigen speeltjes voor de eigen achterban: wat leuks voor autobezitters, iets extra’s voor de minima, een voordeeltje voor kunstverzamelaars, ach, waarom niet mensen? Het is gratis geld, voor niks!

Opportunisme rond belastingen is geen partij vreemd. Zo was de verontwaardiging van oppositiepartij CDA over de recente fraude met belastingtoeslagen nogal wrang. Het waren CDA-bewindslieden die de toeslagen invoerden, zich bewust van de fraudegevoeligheid ervan.

Laat nou ongeveer elk prominent lid van deze coalitie zich al hebben uitgesproken voor een hervorming. Belastingstaatssecretaris Wiebes (VVD) zei het zelf in deze krant: vereenvoudiging is geen keuze, want de belastingwetten zijn echt te complex. We hebben de zolder volgezet met troep, nu moet hij opgeruimd worden.

Je zou dus denken dat dit kabinet dit meedenken van mij niet bepaald nodig heeft. De grote vraag is echter hoe hard het kabinet het meent. Blijft het bij een paar kleine vereenvoudigingen en een pietsie lastenverlichting? Of wordt het stelsel grondig schoongeveegd?

De mensen die ik spreek in Den Haag verwachten er niet veel van. Voor een echte stelselherziening liggen VVD en PvdA ideologisch te ver uit elkaar, klinkt het. En zijn de overheidsfinanciën te fragiel.

Maar Wiebes is een praktisch denker. Tussen bijna niks doen en een algehele herziening liggen mooie maatregelen die beide partijen met liefde zouden kunnen omarmen. Ik kan me niet voorstellen dat Wiebes die niet al lang in de smiezen heeft. Ik werp eens een balletje op:

1. Voer één btw-tarief in. Nu nog zijn er twee: 6 en 21 procent. Dat lage tarief moet mensen met lage inkomens helpen, maar mensen met hoge inkomens profiteren er het meest van, concludeerde het Centraal Planbureau in maart. Bovendien heeft een ondernemer een cursus nodig om te begrijpen voor welk goed of dienst welk van de tarieven geldt.

2. Schaf de vermogensrendementsheffing op kleine vermogens af. Niemand verdient op zijn spaargeld: de rente erop is lager dan de inflatie plus belastingheffing. Wat klein is, staat open voor debat. De Franse econoom Thomas Piketty pleit voor een hogere belasting op vermogen, maar pas vanaf een miljoen euro.

3. Verlaag de belasting op werken (gebruik hiervoor eventueel de opbrengst van het ene btw-tarief). Verklein het verschil tussen wat de werkgever betaalt aan een werknemer en wat die op zijn rekening bijgeschreven krijgt. Dat is twee keer goed: werkgevers nemen meer mensen aan, én meer mensen willen werken. Doe dat zo radicaal mogelijk voor banen op het minimumloon. Dat helpt mensen aan de onderkant veel meer dan de bureaucratische nachtmerrie die loonkostensubsidie heet.

Kabinet op kabinet erkent dat herziening zeer nodig is. Maar er gebeurt niks. Heren, de spijkerbroeken zijn aan, doorpakken nu.