‘IS moet verdwijnen, ze zijn anti-mens’

De strijd tegen IS is in Irak een zaak van de Koerden. „Wij hebben nu het initiatief.”

Dagelijks krijgt hij de noodkreten op zijn telefoon. Berichten van vrouwen die gevangen zitten in door de Islamitische Staat (IS) bezet gebied. ‘Wij zijn bereid dood te gaan’, schrijven ze. ‘Laat die vliegtuigen maar bombarderen. Zodat zij dood gaan en wij ook’.

Al in 1975 kreeg Fuad Hussein, sinds 2005 chef-staf van de Koerdische autonome regiopresident president Massoud Barzani, Nederlandse journalisten op bezoek. Toen zat hij in Irak in het Koerdisch verzet. In hetzelfde jaar vluchtte hij naar Nederland, waar hij woonde tot de Amerikaanse inval in Irak, in maart 2003. Nu ontvangt hij in een zwaar bewaakt complex in Erbil, de hoofdstad van de Koerdische autonome regio in Irak.

„De info die wij krijgen is dat in een van de IS-gebieden een zaal is vol vrouwen, kinderen, meisjes. Iedere zoveel uur komen IS-mannen binnen. Iedereen begint dan angstig te schreeuwen. Ze kiezen, meisjes, vrouwen, kinderen. Sommige worden meegenomen om seksuele relatie mee te hebben. Anderen worden verkocht.”

Namens Barzani deed Hussein in juli in Washington een dringend beroep op de Amerikanen. „Ik zei: onze grens met de Islamitische Staat is 1.035 kilometer lang. We weten dat ze ons uiteindelijk zullen aanvallen. Toen is dat voor het eerst serieus genomen en zeiden ze ‘we gaan jullie helpen’.” Na een moeizaam begin hebben Koerdische strijdkrachten, de peshmerga, de overhand tegen IS, zegt Hussein. „Wij hebben nu het initiatief.” Halverwege de week was de Mosuldam heroverd. Sindsdien wordt gevochten om een reeks kleinere dorpen en steden rond Mosul, een stad die op 11 juni door IS is ingenomen.

Is het eerlijk dat de Koerden nu de strijd tegen deze terreurorganisatie moeten opknappen, die wereldwijd mensen angst aanjaagt?

„Nee, het is niet eerlijk dat wij daar alleen voor staan. Dit is geen terroristische organisatie meer, maar een terroristische staat. Zo noemen ze zichzelf en dat zijn ze ook.

„Het is vooral niet eerlijk van het Bagdadkamp. Omdat ze al zeven of acht maanden ons budget niet hebben gestuurd (de regionale en nationale regering hebben een conflict over het recht olie te exporteren). En omdat op 9 en 10 juni het Iraakse leger, een van de grootste en best bewapende van de regio, in plaats van te vechten, alles in het veld heeft achtergelaten. Heel geavanceerd materiaal, waaronder zo’n 1.000 Humvees (gepantserde jeeps) die je met RPG-raketwerpers niet kunt raken. In totaal acht miljard dollar aan wapens die nu door IS worden gebruikt. Eerst om wapens van het Syrische leger te veroveren. Daarna om ons aan te vallen.

„Officieel zijn peshmerga onderdeel van de Iraakse veiligheidstroepen. Maar premier al-Maliki stuurde ons geen enkel wapen. Niets. Wij hebben wereldwijd geprobeerd die zelf in te kopen, maar dat mocht niet. Dat was de bevoegdheid van Bagdad, zei Amerika tot drie juli. Aanvankelijk kwamen begin augustus alleen munitie en lichte wapens. Maar toen de aanval begon hebben de Amerikanen een luchtmacht gebracht.”

Er zijn grote aantallen Arabieren naar Koerdistan gevlucht. Hoe groot zijn de spanningen tussen hen en de Koerden?

,,Toen IS Koerden in Sinjar en andere gebieden begon aan te vallen, toen sunnitisch Arabische stammen tegen hen gingen samenwerken, en toen Koerdische mannen werden vermoord en vrouwen werden verkocht, ja toen leidde dat wel tot een reactie onder jonge Koerden. Er zijn hier nu zo’n 700.000 tot 800.000 Arabieren. Ik heb toen in het Arabisch namens de president een speech gehouden en gezegd dat we een multicultureel land zijn en daar nooit afstand van nemen. Maar ook dat pro-IS gedrag niet wordt getolereerd. Daar zal de rechter over oordelen.

„Het is een feit dat Arabieren die generaties lang in dorpen samenleefden met yezidi’s zich aansloten bij IS en yezidi’s gingen vermoorden en hun vrouwen verkrachten en verkopen. Arabische leiders moeten iets doen. Bijvoorbeeld excuses aanbieden en tegen de stammen die dat doen zeggen: dat was fout, dat was crimineel. Wie dat hebben gedaan arresteren en berechten we. Niets zeggen en niets doen creëert een kloof tussen Koerden en sunnitische Arabieren.”

De peshmerga hebben moeten wennen aan de tactiek van Islamitische Staat. „Ze kwamen in Humvees, met daarbovenop machinegeweren. In het begin dachten de peshmerga: we gebruiken kalasnikovs. Dat had geen effect. Een machinegeweer. Geen effect. We wisten niet dat Humvees nog 80 kilometer door kunnen als je de banden hebt geraakt. Van bovenaf konden ze zo peshmerga vermoorden. Op korte afstand heb je ook niets aan RPG’s. Je vecht tegen iemand die je niet kunt raken.

„En hun andere zeer effectieve methode waren scherpschutters die van 2,5 kilometer afstand kunnen schieten. Jij vecht met een kalasnikov en kunt misschien een paar honderd meter ver schieten. Of een submachinegun, waarmee je misschien een kilometer ver komt.

„Ze kunnen je vermoorden, terwijl jij ze niet eens kunt zien. We hebben geleerd daar beter mee om te gaan. Minder zichtbaar te zijn, kogelvrije vesten te dragen. En niet te vechten op straat, waar de Humvees makkelijk kunnen bewegen.

„Nu hebben wij het initiatief. Maar ze hebben vrouwen en kinderen gegijzeld. Ze zitten tussen burgers. Het is een probleem dat ze tussen de burgers zitten. Ze nemen een dorp in. Jij wilt geen dorp bombarderen. Zij gebruiken daar scherpschutters. Wat moet je dan doen? Ze gebruiken huizen vol dynamiet en mijnen. Het is een terroristische staat met veel buitenlanders, ook Nederlanders.”

Als het lukt IS uit Irak te verjagen, is het dan denkbaar dat de peshmerga uit Irak, samen met de PKK uit Turkije en de YPG van de Syrische Koerden, IS in Syrië ook aanpakt?

„Nee, nee. Onze taak is beperkt tot Irak. Maar IS is gevaarlijk voor de hele regio. Het is mijn persoonlijke opinie dat ze, als ze in Irak worden verjaagd, overal moeten verdwijnen. Ze zijn anti-mens, een bedreiging voor iedereen.”

Als de Koerden zeggen: ‘wij hebben genoeg gedaan’, wat moeten we dan met Syrië?

„Dat weet ik niet. IS is nu een staat, met 10 miljoen mensen onder hun controle en honderdduizenden wapens. Nu wordt hier veel van hun capaciteit vernietigd. Dan kunnen ze zich niet meer verdedigen. Dat betekent dat ze nog een keer van een terroristische staat in een terroristische organisatie veranderen. Dan gaan ze hier en daar terroristische acties uitvoeren.

„De vraag is dan hoe je zo’n terroristische organisatie aan gaat pakken. Die is gevaarlijk. Maar nu is het een staat met veel capaciteit die wordt vernietigd. Leiders worden vermoord. Arabische stammen nemen afstand als zij zien dat IS zwakker is geworden. Dan gaat het terug naar de kern. Als IS teruggaat naar Syrië is dat een Syrische taak. Maar als ze in Irak blijven is het onze taak.”

    • Marloes de Koning