Eenzijdige hulpactie Poetin frustreert overleg

De Veiligheidsraad is vannacht in besloten spoedzitting bijeengekomen. Eerder was het Russische hulpkonvooi Oekraïne binnengetrokken zonder toestemming van Kiev.

Met zijn humanitaire invasie in de Donbass heeft president Poetin van Rusland de multilaterale onderhandelingen over een bestand in Oekraïne onder zware druk gezet.

Het besluit om het hulpkonvooi zonder toestemming van de Oekraïense autoriteiten naar Loegansk te laten optrekken, doorkruist de pogingen van de Duitse bondskanselier Merkel om dit weekeinde bij de Oekraïense president Porosjenko een bestand af te dwingen. Ook het overleg tussen Rusland, Oekraïne en Europese Unie dinsdag in Minsk wordt door de eenzijdige actie van het Kremlin belast. In de Wit-Russische hoofdstad ontmoeten Porosjenko en Poetin elkaar voor het eerst serieus.

Kanselier Merkel, dit weekeinde als eerste Europese regeringsleider in Kiev, sprak in een telefonisch onderhoud met Poetin haar „grote zorg” uit over de actie van Rusland. Ze prees de koelbloedigheid van de Oekraïense regering. De Europese Unie en de VS lieten zich nog scherper uit over de ‘grensschending’. Washington eist dat het hulpkonvooi terugkeert. Poetin op zijn beurt beschuldigde Kiev van „kunstmatige vertraging”.

Na een week wachten aan de grens besloot Moskou dat dit niet langer „tolerabel” was. Waarna de 262 vrachtwagens van het hulpkonvooi eigengereid de grens overschreden en onder begeleiding van de pro-Russische milities naar Loegansk reden. In deze stad in de Donbass lijdt de burgerbevolking het zwaarst onder de (artillerie)gevechten tussen separatistische rebellen en Oekraïense regeringstroepen.

Het Rode Kruis, dat eerder de lading had geïnspecteerd, reed niet mee wegens gebrek aan veiligheidsgaranties.

De Oekraïense regering betitelde de Russische actie onmiddellijk als een „invasie” maar ondernam niets tegen het konvooi. Kiev liet ook weten dat het pas gewapend zou optreden als er niet-humanitaire lading in de trucks zou blijken te zitten.

Oekraïense media melden op basis van lokale getuigen dat een deel van de Russische trucks elders in de Donbass, zoals in Krasnodon en Snezjnoje nabij de plek van de vliegramp, hulp goederen heeft uitgeladen. Waaruit die lading bestond, is onbekend.

Volgens de NAVO is er afgelopen week al artillerie naar de Donbass getransporteerd. Het geschut zou worden bediend door Russische militaire specialisten. De NAVO zegt dat ze steeds meer informatie krijgt over „directe Russische betrokkenheid” bij de oorlog in Oost-Oekraïne.

Alle Europese en Amerikaanse verontwaardiging ten spijt heeft Rusland met zijn unilaterale actie het initiatief weer naar zich toe getrokken. Moskou was de greep op de Donass de laatste weken kwijtgeraakt. Ten eerste door de opmars van Oekraïense strijdkrachten en ten tweede omdat de plaatselijke bevolking zich niet meer herkende in de Russen in de leiding van afgescheiden ‘volksrepublieken’ in Loegansk en Donetsk. Dat gebrek aan draagvlak willen de separatisten ondervangen door de Russen aan de top te vervangen door autochtonen. Het hulpkonvooi is bedoeld om de burgers duidelijk te maken dat Moskou hen intussen niet in de steek laat.

    • Hubert Smeets