De deuren in de Chinese Muur

Wat laat de Great Chinese Firewall door en wat niet? Amerikaanse onderzoekers testten de internetcensoren met 1.200 berichten op sociale media.

Foto AP

„Praat me niet over anti-corruptie, over China’s huidige democratie, over het handhaven van de wet en over mensenrechten. Al die dingen zijn twintig jaar geleden vernietigd onder de rupsbanden van tanks!” Dit via internet verstuurde bericht, verwijzend naar het bloedbad op het Tiananmen-plein in 1989, kan de Chinese censor zomaar doorlaten. En dat terwijl het Chinese internet zwaar wordt gecensureerd.

Kritiek op het regime, zelfs grof en op de persoon, wordt vaak door de vingers gezien. Maar taboe is alles wat riekt naar oproepen tot bijeenkomsten, demonstraties of collectieve actie.

Dat concluderen de Chinadeskundigen Gary King van de universiteit van Harvard en collega’s deze week in Science.

Tienduizenden censoren

Alle 618 miljoen Chinezen die toegang hebben tot internet, weten dat je niet zomaar alles kunt posten op de sociale media in hun land. Onwelgevallige berichten stranden op twee manieren op de Great Firewall of China. Er zijn automatische filters die berichten meteen tegenhouden op zoektermen als ‘Tibet’, waarna het bericht soms na beoordeling alsnog verschijnt. Of de post wordt eerst wel geplaatst, maar later weer verwijderd.

De vraag is welke criteria het leger van tienduizenden censoren hanteert. Uit een eerder Amerikaans onderzoek naar 11 miljoen posts op Chinese sociale media leek het er niet per se om te gaan om kritiek op de overheid te onderdrukken. Wel werden oproepen tot demonstraties en bijeenkomsten gewist, en alle berichten over gebeurtenissen die daartoe kunnen leiden, zoals over landonteigeningen of zelfverbrandingen in Tibet.

Maar het nadeel van de eerdere ‘passieve’ onderzoeksopzet, is dat je afhankelijk bent van wat Chinezen toevallig posten. King en collega’s pakten het actief aan: ze maakten accounts aan bij honderd sociale-mediasites in China, en postten in totaal 1.200 commentaren willekeurig verdeeld over pro- en anti-regeringsmeningen, en met en zonder actiepotentieel.

Kies je eigen censuur

En inderdaad: posts die ook maar in de verte te maken hebben met collectieve actie worden 20 tot 40 procent vaker gecensureerd dan andere. In totaal wordt 13 procent van alle berichten tegengehouden.

Een uniek kijkje in de keuken bood ook het eigenhandig oprichten van een sociaal mediaplatform op een Chinees webdomein, waarvoor een censuur-plugin verplicht is. Beheerders kunnen kiezen voor censuur achteraf of vooraf, en eigen filterzoektermen invullen. De helpdesk bleek uiterst behulpzaam met antwoorden en tips.

Ze benadrukken dat ze alles gedaan hebben om hun helpers in China anoniem te houden. Want naast het wissen van berichten, accounts en complete fora, zijn ook arrestatie en gevangenisstraffen wegens ‘opruiing’ Chinese censuurmaatregelen.

    • Bruno van Wayenburg