Zes jaar bouwellende, dat gaat een keer pijn doen

Sector profiteert nog niet van herstel van de economie.

Bouwers op verlies

Het wil maar niet vlotten in de bouw. Terwijl de economie langzaam aantrekt, blijven de bouwbedrijven achter. Vorig kwartaal ging het zelfs ‘zeer slecht’, bleek uit CBS-cijfers eerder deze week. Vooral bij de grote bouwers. Hun halfjaarcijfers illustreren dat. BAM maakte gisteren een verlies van 6,6 miljoen euro over het afgelopen half jaar bekend. Een dag eerder kwam Heijmans: 8 miljoen euro verlies. En Ballast Nedam, vorige maand: maar liefst 51 miljoen euro verlies.

Dat komt omdat de bouw achteraan in de rij staat bij het herstel van een crisis, zegt analist Tijs Hollestelle van ING. Met andere woorden: eerst kopen we een nieuwe koelkast, dan een nieuwe computer en daarna pas een keer een gebouw, of een weg.

De concurrentie in crisistijd is bovendien moordend. Om toch opdrachten binnen te slepen, schrijven bouwbedrijven te laag in, zegt analist Philip Ngotho van ABN Amro. Soms draaien ze zelfs liever breakeven dan dat ze hun mensen werkloos op de bank laten zitten. De winstmarges op bouwwerken zijn traditioneel al laag, tussen de 2 en 4 procent, maar nu zijn die volgens Ngotho zelfs vaak tussen de 0 en 1 procent.

Wie laag inschrijft, loopt ook een groter risico als het misgaat. Dat heeft BAM gemerkt bij twee grote infrastructuurprojecten in Groot-Brittannië en Duitsland. Behalve ‘slechte grondposities’ en ‘slecht weer’ noemde bestuursvoorzitter Nico de Vries ook de te scherpe bieding als oorzaak voor het verlies dat het bedrijf erop lijdt: 68 miljoen euro.

En Ballast Nedam moest een verlies nemen van 87 miljoen euro op een project waarbij de A15 wordt verbreed en de Botlekbrug vervangen. Een kostenoverschrijding die er hard inhakt bij het bedrijf, dat nog zo’n tegenslag mogelijk niet meer kan dragen.

De hele bouwsector heeft last van de beperkte hoeveelheid opdrachten, maar het zijn deze twee bouwbedrijven die het nu het zwaarst hebben. Ze verkopen bedrijfsonderdelen, reorganiseren, lenen geld bij banken. Ballast Nedam haalde 30 miljoen euro op door een aandelenuitgifte. En beide bedrijven nemen dit jaar afscheid van hun bestuurder: in het voorjaar stapte Theo Bruijninckx op bij Ballast Nedam, en gisteren maakte Nico de Vries bekend dat hij per oktober BAM verlaat. Nieuwe bestuurders moeten de bouwbedrijven erbovenop gaan helpen.

De problemen van de bouwers zijn serieus, volgens de analisten. Kijk maar naar hun beurskoersen, zegt Ngotho. „Hun situatie is, in combinatie met de slechte markt, erg kritiek.” Nieuwe tegenvallers kunnen ze volgens hem niet of nauwelijks meer dragen.

Logisch ook, zegt Hollestelle, de vraag naar werk daalt al sinds 2008. „Deze aannemers zitten al zes jaar in deze malaise. Dat gaat natuurlijk wel een keer pijn doen.”

Als nieuwe tegenvallende projecten uitblijven, het economisch herstel doorzet en het consumentenvertrouwen blijft groeien, dan nóg moeten de bouwers zeker een jaar geduld hebben voor ze dat terugzien in hun cijfers, denken de analisten. „Eind volgend jaar, misschíen”, zegt Hollestelle. „Want een snelweg bouw je niet in twee maanden maar in twee jaar. Daar zit dus nog een enorme vertraging in.”

    • Anne Dohmen