Metropolitan Opera vreest bankroet

Het grootste operahuis ter wereld, de Metropolitan Opera, heeft stakingen afgewend met een loonakkoord. De problemen blijven.

Een afgelasting van Le nozze di Figaro, de seizoensopening van de Metropolitan Opera op 21 september. Orkestmusici en koorleden allemaal zonder salaris thuis. Dat nachtmerriescenario was deze week bijna werkelijkheid geworden bij het grootste operagezelschap ter wereld.

Afgelopen zondagnacht verstreek een ultimatum dat directeur Peter Gelb aan drie vakbonden had gesteld. Als het personeel niet akkoord zou gaan met een salarisverlaging van 17 procent, zou iedereen zonder salaris naar huis worden gestuurd.

Zo ver kwam het niet. Woensdag ging ook de laatste vakbond – van technisch en ondersteunend personeel – akkoord met een compromis, nadat maandag al de bonden van musici en koorzangers hadden ingestemd met een gematigder salarisverlaging, van 7 procent. De directie beloofde minder dure producties te maken en moet een buitenstaander toelaten die financieel toezicht gaat houden.

De Metropolitan Opera is zo een blamage bespaard gebleven, maar is nog niet uit de financiële problemen. Het reuzebudget van 327 miljoen euro (246 miljoen euro) overstijgt dat van alle andere gezelschappen in de wereld (zo draait de Nationale Opera hier in Nederland met een budget van krap 35 miljoen euro), maar is niet toereikend om in de zwarte cijfers te blijven. Vorig jaar was dat verlies 2,8 miljoen dollar. Al een aantal jaren moet de Met een beroep doen op zijn eigen beleggingsfonds om de tekorten aan te zuiveren. Maar dat raakt steeds leger.

Directeur Peter Gelb heeft de hoge personeelskosten, goed voor 200 miljoen dollar, als grootste probleem aangemerkt. De circa 140 orkestleden krijgen gemiddeld 200.000 dollar (150.000 euro) per jaar betaald. Ter vergelijking: een orkestlid van het Nederlands Philharmonisch (het vaste begeleidingsorkest van de Nationale Opera) verdient gemiddeld 55.000 euro. De vakbonden wijzen op de hoge kosten van levensonderhoud in New York en op het grote aantal overuren dat musici moeten draaien doordat er meer producties en dus meer repetitie-uren worden gemaakt dan vroeger.

Sinds zijn aantreden in 2006 verdubbelde Gelb – voormalig directeur bij Sony en neef van de beroemde violist Jascha Heifetz – het aantal producties. Hij zette in op verbluffende maar kostbare decors en haalde regisseurs binnen uit de theater- en filmwereld. Daarnaast blijft de Met de internationaal meest vermaarde en dus ook vaak duurste operasterren en topdirigenten aantrekken. Zo treedt de Nederlandse ster Eva-Maria Westbroek komend seizoen op in Lady Macbeth of Mtsensk van Sjostakovitsj. Volgens Gelb is het bieden van spektakel nodig om nieuw publiek voor opera te interesseren.

Het traditionele publiek dunt uit, in de laatste vijf jaar daalde de kaartverkoop met 17,5 procent. Door prijsverhogingen kon de opbrengstdaling beperkt blijven tot 4 procent.

Daarom verzon Gelb ook het doorstralen van live-opera’s naar bioscopen in ruim zestig landen, waaronder diverse Pathétheaters in Nederland. Voor de Met vormt dat een welkome bron van inkomsten van zo’n 28 miljoen dollar per jaar. Maar groei zit daar ook niet meer in, de winst hieruit daalde vorig jaar met 10,5 procent.

Volgens de bonden is minder uitbundigheid in de producties de enige oplossing. Ze maakten Gelb tijdens de onderhandelingen publiekelijk belachelijk door erop te hameren dat de bloemen in een papaverveld bij Prins Igor van Borodin (een coproductie met de Nationale Opera) per se van zijde moesten zijn, die 169.000 dollar kostten. Plastic bloemen waren veel goedkoper geweest. Zo werd de strijd vilein.

Met het compromis hebben beide partijen water bij de wijn gedaan. Het personeel levert voor het eerst in decennia loon in. Gelb zal in de komende vier jaar 90 miljoen dollar minder aan onder meer productiekosten uitgeven.

Maar het kernprobleem is daarmee nog niet opgelost voor de Met, dat het zonder subsidies moet stellen. Opera is door zijn arbeidsintensiviteit – bij de Met werken 2.400 mensen – een van de kostbaarste kunstvormen. Maar hoe zorg je dat publiek en geldverschaffers uit de jongere generaties ook nog staan te dringen om deze kunstvorm in leven te houden? Gelb is pessimistisch en heeft gezegd binnen een paar jaar een bankroet te vrezen. Vorig jaar verdween de lokale concurrent New York City Opera na een bestaan van zeventig jaar.

    • Daan van Lent