Hovercraft, helikopter en vliegtuig ineen

In een hangar ten noorden van Londen staat de grootste hybride zeppelin ter wereld. Hij moet de toekomst van de luchtvaart worden.

De Airlander 10 in de hangar in Cardington, negentig kilometer ten noorden van Londen. Foto Getty

In het midden van een weiland, een half uur ten noorden van Londen, staan twee kolossale hangars. Zo groot zijn ze, dat het grootste luchtschip ter wereld in vergelijking bijna klein lijkt. De witte ballon raakt het roestige dak nog lang niet.

Het is dezelfde plek waar bijna honderd jaar geleden de Britse regering haar luchtschepen bouwde als antwoord op de Duitse zeppelins die in 1915 Londen bombardeerden. Waar na de Eerste Wereldoorlog het Imperial Airship Scheme werd ontwikkeld; niet alleen op zee, maar ook in de lucht zouden de Britten oppermachtig moeten worden. Alle uithoeken van het rijk zouden met Londen worden verbonden door zeppelins met de proporties en de luxe van de Titanic.

Maar ze bleken net zo noodlottig. De befaamde R101, tot de Hindenburg het grootste luchtschip ooit waarvoor de hangar in Cardington werd gebouwd, crashte in 1930 op zijn eerste intercontinentale reis naar India; 48 passagiers kwamen om. Het betekende het einde van de Britse zeppelinindustrie.

Tot nu: het Britse bedrijf Hybrid Air Vehicles voorziet – net als concurrenten Lockheed Martin in de VS en Thales in Frankrijk – dat de tijd opnieuw rijp is voor zeppelins. Ze zijn milieuvriendelijk, kunnen gebieden bereiken die ontoegankelijk zijn voor vliegtuigen en kunnen grote hoeveelheden materieel vervoeren.

Al wil Chris Daniels van Hybrid Air Vehicles liever niet spreken over een zeppelin, eerder een hybride luchtschip. Hij beseft dat er maar weinig andere locaties zijn dan de hangars van Cardington waar je een 92 meter lang, 43,5 meter breed en 26 meter hoog luchtschip kunt stallen. Dat is groter dan een Antonov An-225, het grootste vliegtuig ter wereld.

Maar bij zeppelins denken veel mensen nog altijd aan ongelukken. „Airlander is in alle opzichten anders. Het is appels met peren vergelijken: we hebben het beste van een vliegtuig gemengd met een zeppelin die lichter is dan lucht, en een beetje helikopterkracht en hovercrafttechniek toegevoegd.”

De Airlander bestaat, in tegenstelling tot oude luchtschepen die waterstof gebruikten, voor 60 procent uit helium, de rest van de stijgkracht komt uit de vorm. Vier propellers zorgen voor het stijgen en landen. „Zeppelins waren notoir moeilijk te landen, tientallen mensen had je nodig. Dat probleem hebben we opgelost.”

Hij wijst naar de achterkant van het luchtschip, die eruit ziet als drie blote billen: „Dit is als een trimaran: we snijden door de lucht.” Hij laat een hefbalk zien, waaraan tienduizend kilo kan hangen. En de cockpit: „Stel je eens voor hoe mooi het uitzicht kan zijn.”

Alleen, de Airlander vliegt niet. Er is geen koper. Hij staat stil in deze enorme hangar. Het luchtschip werd gebouwd voor het Amerikaanse leger. „De Amerikanen zochten voor Afghanistan iets dat lang in de lucht kon blijven, tien ton aan materieel kon bergen en boven de twintigduizend feet kon vliegen. Onbemande vliegtuigen hebben een beperkte vliegtijd, sperballonnen hebben een beperkte radius. Zo kwamen ze bij ons uit”, vertelt Daniels. De Airlander kan 21 dagen in de lucht blijven, en van een afstand worden bestuurd.

Hybrid Air Vehicles bouwt sinds 2007 aan hybride luchtschepen, en deed demonstraties met een model van 1,5 meter. „De top van het Amerikaanse leger stond in onze keet”, herinnert Daniels zich. Het bedrijf won een contract van 300 miljoen dollar (223 miljoen euro) om het luchtschip te ontwikkelen, en in augustus 2012 maakte Airlander in New Jersey zijn eerste vlucht.

De bouw had toen al vertraging opgelopen en het leger moest bezuinigen. „Obama schrapte de Airlander. Zes maanden stond hij schijndood in de VS. Toen hebben we hem teruggekocht.” Voor „een schijntje”, zegt Daniels, ongeveer één procent van wat de Amerikanen investeerden. „Voor 20 miljoen pond is hij voor jou.”

Het vervoer naar de hangar in Cardington was ingewikkeld: „We voldeden nog niet aan luchtvaartregels, dus we moesten hem uit elkaar halen en oprollen. Vorige week zijn de mannen die ook de ruimtevaartpakken voor NASA maken, hier geweest om centimeter voor centimeter te controleren of er geen gaten zijn ontstaan bij het vervoer.”

Hij haast zich te zeggen dat lekkages „geen probleem” zijn.„Tien jaar geleden is er eens een test gedaan waarbij er met een machinegeweer tweehonderd kogels op een luchtschip werd afgevuurd. Het duurde twee uur voor hij lek was.” Ook storingen met de motor zijn volgens hem geen enkel probleem: „Hij zweeft naar de grond.” Daniels: „Onze piloot, die zowel Boeings vliegt als zeppelins, grapt altijd dat hij nu tijd heeft om thee te zetten voor hij de noodprocedure inzet.”

De Airlander 10 is volgens Daniels niet de zoveelste versie van de problematische zeppelin. Nee, de Airlander is „de toekomst van de luchtvaart”. En daarom voorziet hij ook dat het geen probleem zal zijn het luchtschip te verkopen. Hij zegt wel 700 manieren te weten waarmee de Airlander bestaand luchtverkeer kan vervangen. Op zijn vingers telt hij af: wetenschappelijk onderzoek, geologisch onderzoek door oliemaatschappijen, politietoezicht, filmen, noodhulp. „Gisteren was hier een hulporganisatie. Die vertelde dat het moeilijk is gekoelde producten, dus voedsel en bepaalde medicijnen, naar noodgebied te krijgen. Dit is in de lucht een ijskast.”

Zijn verkooppraatje is aanstekelijk: „Stel je eens voor: er is een aardbeving geweest en alle infrastructuur is vernield. De Airlander heeft geen landingsbaan nodig. En kan telecommunicatie meenemen, een mobiele telefoonmast. Of denk eens in: er moet een elektriciteitsmast worden geplaatst in onherbergzaam gebied. Wij droppen hem op de juiste plaats.”

Daniels zegt zelfs dat Londen-Amsterdam beter te doen is dan „met die Fokker die nu vliegt”. „Over tien jaar willen we CO2-neutraal vliegen: dat is dit.” En: „Luchthavens zijn onuitstaanbaar. Dit is als een flexibele Eurostar: je stapt in op de Theems en landt op het IJ. Als de vlucht minder is dan 500 kilometer kunnen wij, inclusief het gedoe op het vliegveld, er sneller zijn.” De Airlander vliegt 80 knopen (148 km p/u).

Het doel is over tien jaar een productielijn te hebben. Maar eerst moet Airlander 10 nog verkocht. Stellig zegt Daniels: „Ik ben ervan overtuigd dat hij volgend jaar zal vliegen.”

    • Titia Ketelaar