Geen inkomen, wel een Audi

De meeste ‘windhappers’ (geen inkomen, veel geld) vind je in Delft, zo blijkt uit cijfers van de Belastingdienst. Hoe kan dat?

In de gemeente Delft woont relatief het grootste aantal potentiële ‘windhappers’; mensen wier levensstijl niet aansluit bij hun officieel geregistreerde inkomen. Zij hebben bijvoorbeeld een dure auto of boot, maar op papier nauwelijks of zelfs geen inkomsten. Dat blijkt uit een interne lijst van de Belastingdienst, die in handen is van deze krant.

Ook in Amsterdam, Wageningen en Noordwijk is het percentage mogelijke windhappers relatief hoog. Verder staan enkele Zuid-Limburgse gemeenten, waaronder Vaals, Brunssum en Schinnen in de top-10. De gegevens zijn middels een beroep op de Wet openbaarheid van bestuur opgevraagd door data-onderzoeksbureau LocalFocus, in opdracht van NRC.

Een verklaring voor de relatief grote hoeveelheid windhappers in studentensteden als Delft en Wageningen, kunnen hun huurhuizen zijn, zegt advocaat en belastingkundige Ludwijn Jaeger. Meerdere studenten delen dan samen de hoge kosten. „Eén iemand maakt de huur over en krijgt daarvoor huurtoeslag. Als diegene amper inkomen heeft, valt dat direct op.”

In Zuid-Limburg kan grensarbeid een rol spelen: Nederlanders die hier in een huurhuis wonen, maar in het buitenland werken. Zij betalen daar belasting, maar melden dat hier niet aan de Belastingdienst. Toch verklaart dit niet alles: buiten Limburg staan er geen grensgemeenten in de top-10.

In Zuid-Limburg is ook de aanwezigheid van grote zogenoemde ‘outlaw’ motorclubs – Hells Angels, No Surrender en Bandidos – een mogelijke reden. Uit onderzoek van de landelijke eenheid van de politie bleek eerder dit jaar dat 7 procent van de bij hen bekende leden van dit soort clubs „als windhapper is aan te duiden”.

De Belastingdienst onderzoekt het fenomeen dat zij zelf windhappers noemt al een paar jaar, met als doel belastingontduiking op te sporen. Dat begon met een zoektocht naar mensen die geen inkomsten hebben opgegeven. De resultaten daarvan werden gekoppeld aan informatie van andere overheidsinstanties.

In totaal staan er nu 11.000 mensen op de lijst. Eerst waren dat er nog 20.000. Toen stonden daar bijvoorbeeld nog mensen tussen die door hun familie of de kerk worden onderhouden. De Belastingdienst laat weten dat er nog steeds mensen op de lijst kunnen staan die een logische verklaring hebben. Voor hoeveel misgelopen inkomsten de mensen op de lijst samen verantwoordelijk zijn, kan de Belastingdienst niet zeggen.

Abvakabo FNV vindt dat het onderzoek naar windhappers tot nu toe te weinig heeft opgeleverd. In 2012 en 2013 bracht de vakbond al enkele kritische rapporten uit. Op basis van een enquête onder belastingambtenaren werd gesteld dat de Staat „miljarden aan belastinginkomsten misloopt”. Door bezuinigingen zou er te weinig tijd zijn „voor het controleren van aangiftes”. „Tienduizenden windhappers en belastingfraudeurs” zouden ongestoord hun gang kunnen gaan.

Abvakabo-bestuurder Mieke van Vliet zegt dat de bij de vakbond aangesloten belastingambtenaren die haar doorgaans informeren, geen signalen hebben gekregen dat dit inmiddels is verbeterd. Advocaat Ludwijn Jaeger heeft het aantal rechtszaken tegen windhappers niet opvallend zien toenemen. „De jurisprudentie wijst daar niet op en het is ook geen thema dat in de fiscale advocatuur momenteel veel wordt besproken.”

De advocaten van motorclubs Satudarah en Bandidos zeggen geen zaken te hebben gekregen waarin de term ‘windhapper’ specifiek voorkwam.

Een woordvoerder van de Belastingdienst laat weten dat windhappers op verschillende manieren worden aangepakt. Dat gebeurt via reeds „bestaande fraude-aanpak”, waarvoor gemeenten, politie en Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst kunnen samenwerken. Concrete resultaten kan de dienst niet melden.

    • Christiaan Pelgrim
    • Harrison van der Vliet