De lijken liggen zelfs vlak voor het mortuarium

In San Pedro Sula, de gevaarlijkste stad ter wereld, vechten lokale bendes een gruwelijke stadsoorlog uit. Het mortuarium kan het aantal doden niet aan.

Een Hondurese immigrant en haar 2-jarige dochter zijn gevlucht voor het geweld en worden bij de Amerikaanse grens opgewacht door de grenspolitie. Foto AFP

Carlos Quintanilla hoeft niet ver te rijden om de lichamen op te pikken. De chauffeur van het mortuarium van San Pedro Sula, Honduras, kan gewoon de straat oversteken. Vlak voor het lijkenhuis zijn in de nacht van maandag op dinsdag acht mensen doodgeschoten. De moordpartij bevestigt de reputatie van San Pedro Sula als gevaarlijkste stad ter wereld.

De dag voor de kogelregen geeft de directeur van het mortuarium een rondleiding door het lijkenhuis. Vliegen kruipen door kapotte ramen. De bovenverdieping is zwartgeblakerd na een brand. Kortsluiting. Regenplassen liggen op de vloer. Gelukkig is de koeling gerepareerd. Tot voor kort was de geur van ontbinding overal te ruiken.

„We kunnen de toestroom niet aan”, zegt directeur Héctor Hernández, een grijze man in een wit overhemd. „Een autopsiearts kan in een nachtdienst vier lichamen onderzoeken. Vaak komen er in een nacht wel tien binnen. De rest blijft liggen voor een collega. Maar dan zijn er alweer nieuwe doden.”

Kruispunt van criminaliteit

San Pedro Sula, een afgetakelde industriestad met bijna een miljoen mensen, is een kruispunt van criminaliteit. Cocaïne uit Zuid-Amerika wordt noordwaarts gesmokkeld. Wapens uit de Verenigde Staten gaan zuidwaarts. De Hondurese overheid is zwak en corrupt.

Het moordcijfer explodeerde vorig jaar tot 178 geweldsdoden per 100.000 inwoners – alleen mogelijk overtroffen door steden in Irak en Syrië. En hoe sneller de lichamen zich opstapelen, hoe kleiner de kans dat de daders worden gepakt, zegt mortuariumdirecteur Hernández.

„De juridische keten is vastgelopen”, zegt hij, wijzend op een stapel autopsierapporten die nog moeten worden ingevoerd in de computer. „Ik heb geen personeel om dat te doen. Door de achterstand met forensisch onderzoek komen de zaken niet voor de rechter.”

Hernández schat dat zeventig procent van de moorden in San Pedro Sula wordt gepleegd door drugskartels en straatbendes. De autopsieartsen halen soms meer dan twintig kogels uit een lichaam. Vrijwel alle slachtoffers zijn jongens en mannen tussen de 14 en 39 jaar. „Maar soms krijgen we kinderen die nog maar twee jaar zijn binnen.”

Constante angst

De straffeloosheid in Honduras is hoog. Naar schatting 98 procent van de moorden wordt nooit vervolgd. Dat zegt Ada Cantarero, directrice van het Observatorium voor Geweld in San Pedro Sula. „Die wetenschap voedt de brutaliteit van de criminelen.” De constante angst onder burgers ontwricht de samenleving, zegt Cantarero. „Mensen houden zich schuil in hun huizen.”

De nieuwe president, Juan Orlando Hernández, heeft een paar maanden geleden het leger ingezet. De militaire politie patrouilleert nu in de arme wijken, strijdtoneel van rivaliserende bendes. Het moordcijfer is dit jaar ook gedaald, maar Cantarero twijfelt of de trend doorzet. „Nog altijd doet de regering niets aan de onderliggen oorzaken van het geweld, zoals armoede.” Vooral de inwoners van de arme wijken van San Pedro Sula leven in gevaar. Wie een winkeltje heeft wordt afgeperst, wie tienerzoons heeft is bang dat ze worden gerekruteerd door de bendes. Meisjes vrezen verkrachting.

Doden in het gras

De first lady van Honduras, Ana Garcia de Hernández, is maandag in San Pedro Sula om een bus op te wachten met gevluchte minderjarigen die zijn gedeporteerd uit Mexico. Ze deelt plastic tassen met eten uit. „We doen er alles aan om het geweld te verminderen. De situatie wordt al beter,” zegt ze desgevraagd.

Nog geen halve dag later is de schietpartij bij het mortuarium. Een vendetta, zegt de politie. Een paar uren daarvoor was een drugssmokkelaar vermoord. Zijn familie wachtte ’s nachts bij het mortuarium op het lichaam. Vijf gemaskerde mannen reden daar voorbij en openden het vuur.

’s Ochtends liggen de doden nog in het gras, achter twee blauwe pick-ups. De kogels raakten ook een begrafenisondernemer en zijn assistent.