Chinese censor haat actie-oproepen

Amerikaanse onderzoekers testen Chinese internetcensoren met 1.200 berichten op sociale media

„Praat me niet over anti-corruptie, over China’s huidige democratie, over het handhaven van de wet en over mensenrechten. Al die dingen zijn twintig jaar geleden vernietigd onder de rupsbanden van tanks!” Dit via internet verstuurde bericht, verwijzend naar het bloedbad op het Tiananmen-plein in 1989, kan de Chinese censor zomaar doorlaten, hoewel het Chinese internet zwaar wordt gecensureerd.

Kritiek op het regime, zelfs grof en op de persoon gericht, is vaak geoorloofd. Taboe is alles wat riekt naar oproepen tot bijeenkomsten, demonstraties of andere collectieve actie.

Dat is de conclusie van een uitgebreid onderzoek van de China-deskundigen Gary King van de universiteit van Harvard en collega’s, dat vandaag verschijnt in Science.

Alle 618 miljoen Chinezen die toegang hebben tot internet weten dat je niet zomaar alles kunt posten op de vele sociale media in hun land. Onwelgevallige berichten stranden op twee manieren op de Great Firewall of China. Er zijn automatische filters die berichten meteen tegenhouden op grond van zoektermen als ‘Tibet’, waarna het bericht soms na beoordeling alsnog verschijnt. Of de post wordt eerst wel geplaatst, maar later weer verwijderd.

De vraag is welke criteria het leger van tienduizenden censoren hanteert. Uit een eerder Amerikaans onderzoek naar van 11 miljoen posts op Chinese sociale media leek het er niet perse om te gaan om kritiek op de overheid te onderdrukken. Wel werden oproepen tot demonstraties en bijeenkomsten gewist, en alle berichten over gebeurtenissen die daartoe kunnen leiden, zoals over landonteigeningen of zelfverbrandingen in Tibet. Complete trending topics verdwijnen, inclusief berichten die positief zijn over de overheid.

Maar het nadeel van de eerdere ‘passieve’ onderzoeksopzet, is dat je afhankelijk bent van wat Chinezen toevallig posten. King en collega’s pakten het actief aan: ze maakten accounts aan bij honderd sociale media-sites in China, en postten in totaal 1.200 commentaren (soms ook via anonieme tussenpersonen in China) willekeurig verdeeld over pro- en anti-regeringsmeningen, en met en zonder actie-potentieel.

De gerandomiseerde onderzoeksopzet bevestigt nog eens de nadruk op sociale stabiliteit: posts die ook maar in de verte te maken hebben met collectieve actie worden 20 tot 40 procent vaker gecensureerd dan andere. In totaal wordt 13 procent van alle berichten tegengehouden.

Een uniek kijkje in de keuken bood ook het eigenhandig oprichten van een sociaal mediaplatform op een Chinees webdomein, waarvoor een censuur-plugin verplicht is. Beheerders van zo’n site krijgen een ruime keus in de manieren waarop ze gecensureerd worden. Ze kunnen kiezen voor censuur achteraf of vooraf, en eigen filterzoektermen invullen. De helpdesk bleek uiterst behulpzaam met antwoorden en tips. „We konden praten met werknemers wiens werk het was om onze vragen te beantwoorden”, schrijven de censuuronderzoekers triomfantelijk.

Ze benadrukken dat ze alles gedaan hebben om hun helpers in China anoniem te houden. Want naast het wissen van berichten, accounts en complete fora, zijn ook arrestatie en gevangenisstraffen wegens ‘opruiing’ Chinese censuurmaatregelen.

    • Bruno van Wayenburg