Vijanden van wie je gaat houden

In deze spionageserie leiden twee Russische spionnen een geperfectioneerd dubbelleven als Amerikaans stel. En dan raakt een van hen gewend aan de voordelen van het Amerikaanse leven.

Philip en Elizabeth leiden een geperfectioneerd dubbelleven, dat twintig jaar eerder is begonnen als langdurig spionageproject. In flashbacks is te zien hoe ze als Russische tieners werden gerekruteerd en getraind. Na al die jaren zijn ze volbloed Amerikanen: eigenaar van een reisbureau, twee kinderen en een huis in een buitenwijk.

The Americans is op vele manieren fascinerend: spannend, diepgravend, uitmuntend geschreven, sterk gespeeld. De serie begint in 1981 en roept trefzeker een vergeten tijdperk op. Het zijn de angstige en onzekere jaren van de nucleaire wedloop tussen Rusland en Amerika. Reagan is net geïnstalleerd als president van de VS. Als de Russen ontdekken dat hij zint op een raketschild, kent de strijd om informatie tussen de supermachten geen erbarmen. De Koude Oorlog? Zoals de baas van de FBI zegt: „Er is niks kouds aan het doden van elkaars agenten.”

De jaren zeventig zijn voelbaar

De styling van The Americans is even cruciaal en raak als bij Mad Men. De kleuren zijn flets en grauw, met veel grijs en bruintinten. De kleding en de interieurs zijn op een aandoenlijke wijze tuttig en onbestemd. In elke scène zijn de jaren zeventig nog volop voelbaar. De muziek trekt de serie de jaren tachtig in, vanaf het moment dat je verstijft bij de begintonen van ‘In the air tonight’ van Phil Collins. De aankondiging van veel moois: ook Echo & The Bunnymen en Fad Gadget komen voorbij.

De vorm van spionage die Elizabeth en Philip bedrijven doet klassiek aan: afluisteren en informatie losweken door seks. Philip is de meest bedrijvige sekswerker van de twee. Hij is de minnaar van een secretaresse bij de FBI. Bijna geruststellend zijn de koddige fratsen die bij hun speurwerk komen kijken: de vermommingen met pruiken en snorren en de houtje-touwtjecommunicatie.

Het eerste wat Philip na het vrijen doet, is snel zijn bril weer opzetten. Hij wil niet dat zijn vriendin gewend raakt aan zijn gezicht zonder die afleidende bril. En contact leggen met collega’s gaat via geheime tekens en signalen, verstopte briefjes en gecodeerde advertenties en radioboodschappen. Als de telefoon twee keer overgaat, dan is de actie goed gegaan.

Chantage tot dubbelspion

Om de spanning aan te scherpen heeft de serie een toevalligheid ingebouwd: hun nieuwe buurman is agent bij de afdeling contraspionage van FBI. Deze Stan boekt succes als hij een meisje van de Russische ambassade weet te chanteren en tot dubbelspion maakt.

Behalve spannende en sfeervolle spionageavonturen biedt The Americans ook een gevoelvol portret van een huwelijk. Verliefd zijn ze in deze gearrangeerde relatie nooit geweest, maar Elizabeth en Philip zijn mettertijd wel van elkaar gaan houden. Ze delen bovendien hun begeesterde uitvoering van hun gedeelde ideaal. Totdat Elizabeth merkt dat Philip te veel van de Amerikaanse welvaart is gaan houden. Philip twijfelt.

De vraag naar de zin van hun ongelofelijk offer voor hun idealen, hun leven, begint te knagen. En de eeuwige maskerade, het nooit kunnen uiten wie je bent, eist langzamerhand zijn tol. Die dilemma’s geven een mooi contrast: zij zijn de Russen, de archetypische vijand, maar ze zijn ook mensen van wie je gaat houden.

    • Ron Rijghard