Obama: geen plek voor IS in 21ste eeuw

IS dreigt meer westerse gijzelaars te doden. De VS zetten luchtaanvallen voort.

Demonstrant in Ferguson, waar de politie onlangs een zwarte tiener doodschoot, roept op tot andere prioriteiten. FOTO AFP

Een dag na de onthoofding door IS van de Amerikaanse journalist James Foley hebben de Verenigde Staten gisteren 14 luchtaanvallen uitgevoerd op stellingen van IS in Irak. Het totaal aantal luchtaanvallen komt daarmee op 84. In het westen is met ontzetting gereageerd op de video van de moord, die dinsdag op YouTube verscheen. Op een persconferentie gisteren noemde president Obama de moord „een geweldsdaad die het geweten van de hele wereld schokt.” Vanaf zijn vakantieadres in Martha’s Vinyard riep hij op tot „een gezamenlijke inspanning” om „de kanker” van IS uit het Midden-Oosten te verwijderen. „Iets waar we het allemaal over eens kunnen zijn is dat er voor een groep als IS geen plaats is in de 21ste eeuw.” In de video noemt een strijder van IS de moord op Foley een wraakoefening voor de luchtaanvallen op de terreurgroep en dreigt andere gijzelaars te doden.

Vergeefse actie om Foley te bevrijden

Na Foley’s dood zeiden medewerkers van het Witte Huis dat de VS deze zomer vergeefs geprobeerd hebben Foley en andere gijzelaars te bevrijden. Twee dozijn commando’s van de Delta Force, een speciale antiterreureenheid, landden na een order van Obama met helikopters in het noorden van Irak en vielen een verlaten olieraffinaderij binnen. De gijzelaars bleken daar niet te zijn, mogelijk waren ze al weggehaald. In een vuurgevecht zouden volgens het Witte Huis verscheidene IS-strijders zijn gedood. Het was de eerste keer sinds het begin van de burgeroorlog dat het Witte Huis toegaf zich in Syrië gewaagd te hebben. Een woordvoerder van het Pentagon reageerde geïrriteerd. „Dit maakt een eventuele tweede operatie alleen maar moeilijker”.

In een korte verklaring beloofde Obama gisteren „te doen wat nodig is om onze mensen te beschermen”. Maar een wijziging in de strategie om alleen nauw omschreven doelen te bestoken ter bescherming van Amerikanen en voorkoming van genocide op de yezidi’s kondigde hij niet aan. Obama balanceert tussen de aperte weerzin bij de Amerikaanse bevolking en delen van het Congres om opnieuw in een oorlog in het Midden-Oosten verwikkeld te raken, en de sinds de moord op Foley verhevigde roep om een breder offensief tegen IS. Op de video laat IS een andere Amerikaanse journalist zien, Steven Sotloff, en dreigt: „Het leven van deze Amerikaanse burger, Obama, hangt af van jouw volgende beslissing.”

Extra troepen gevraagd

Onder meer het Central Command, dat operaties van het Amerikaanse leger in het Midden-Oosten overziet, pleit volgens The Wall Street Journal voor uitgebreidere aanvallen op leiders en militaire posities van IS die door de VS in kaart zijn gebracht. Anderen pleiten voor terughoudendheid, in elk geval tot de nieuwe Iraakse regering binnenkort is geïnstalleerd. Het ministerie van Buitenlandse Zaken vroeg het Pentagon gisteren 300 man extra bij de 900 Amerikanen die nu al in de regio Bagdad zijn.

Foley’s werkgever, de nieuwssite GlobalPost, liet weten dat IS voor Foley aanvankelijk een losgeld van 100 miljoen euro aan zowel de familie als de site vroeg. De VS weigeren net als het Verenigd Koninkrijk losgeld voor gijzelaars te betalen. Volgens The New York Times worden nog twee Amerikanen en een aantal Britten in gijzeling gehouden door IS. Rond de 20 journalisten zijn in Syrië vermist. Andere Europese landen betalen wel losgeld; vier Franse en drie Spaanse gijzelaars werden eerder dit jaar vrijgelaten. Volgens een onderzoek van Time hebben Al Qaeda en IS in de afgelopen vijf jaar ten minste 125 miljoen dollar verdiend met losgeld en is dit hun voornaamste inkomstenbron.