l‘xxxxx ‘Brazilianen zijn makkelijk te verleiden tot seks’

Deze zomer kruipen onze correspondenten in de rol van factchecker. Ze behandelen een groot misverstand over hun land. Vandaag: Brazilië

illustratie

Samba, voetbal en seks. Flirtende vrouwen op de Copacabana, wellustige mannen onder wuivende palmbomen, een caipirinha in de hand. Het zijn de associaties die het meest voorkomen als het over Brazilië gaat. Het volk is uitbundiger dan in Europa, alle Brazilianen houden van voetbal, iedereen kan dansen. En: mensen zijn gemakkelijker te verleiden tot seks.

Maar is het waar? Is de seksuele moraal in Brazilië zoveel losser dan in Europa?

Nee, zo luidt het vrijwel unanieme antwoord van sociologen, psychologen en seksuologen. Een belangrijk argument dat zij daarvoor aanvoeren, is de grootte van Brazilië. Het land heeft tweehonderd miljoen inwoners en een oppervlakte van 8,5 miljoen vierkante kilometer. Daarmee is Brazilië het vijfde grootste land ter wereld en 205 keer zo groot als Nederland.

„Kun je in Nederland spreken over één seksuele moraal?” vraagt Cristiana Facchinetti, als psychoanalyticus verbonden aan de UFRJ, een universiteit in Rio de Janeiro, retorisch. Nee, natuurlijk. Brazilië heeft tweehonderd miljoen inwoners, volgens de laatste census uit 2010 worden er 148 religies gepraktiseerd. Ruim 123 miljoen Brazilianen (64 procent van de bevolking) noemen zich katholiek.

Nudisme is bij wet verboden

Die kerk heeft sinds de kolonisatie door Portugal in de zestiende eeuw grote invloed in het land. Abortus is bij wet verboden, in de kerk wordt monogamie gepredikt. En het gebruik van voorbehoedsmiddelen wordt door het geloof nog altijd niet gestimuleerd.

Ook bij hard groeiende geloofsgemeenschappen, de pinkstergemeentes, blijft een conservatieve seksuele moraal leidend. De evangelische priester Marco Feliciano pleitte tijdens zijn voorzitterschap van de nationale mensenrechtencommissie vorig jaar zelfs voor het officieel invoeren van therapie tegen homoseksualiteit.

Waar komt dat beeld dan vandaan? Sérgio Carral, onderzoeker bij CLAM, het Latijns-Amerikaanse Centrum voor Seksualiteit en Mensenrechten, verwijst naar het koloniale verleden van Brazilië. „De inheemse bevolking in Brazilië werd van meet af aan gezien als exotisch, met een excessieve seksuele moraal.” Die representatie, betoogt Carral, is vooral een fantasie van de Portugezen zelf. Seks werd een machtsmiddel, een manier om de kolonisatie in alle delen van de Braziliaanse maatschappij te laten doordringen: door voortplanting, tussen de Portugezen, de inheemse bevolking en de miljoenen Afrikaanse slaven, ontstond een gemengde maatschappij.

„In essentie is Brazilië een patriarchale samenleving, waar mannen de dienst uitmaken en machismo de boventoon voert”, zegt Nataraj Trinta, historicus en actief in de vrouwenbeweging. „Ook hier kennen we preutsheid: vrouwen trekken de kleinste bikini’s aan, maar nudisme is een groot taboe, bij wet verboden bovendien.”

Maar ja, het is warm

Voor buitenlanders kan het verwarrend zijn, omdat Brazilië een sterk lichaamgeoriënteerde cultuur kent. Dat komt door het tropische klimaat, maar ook de huidige cultuur speelt een rol: de samenleving is enorm geseksualiseerd. Van jongs af aan wordt meisjes ingeprent dat ze mooi en sexy moeten zijn. „Vrouwen kunnen briljante wetenschappers zijn, maar het blijven lustobjecten”, zegt Trinta. Het machismo vertaalt zich in het vele geweld tegen vrouwen. Alleen al in de stad Rio de Janeiro worden per dag zestien vrouwen verkracht.

En carnaval? Dat is de grote uitzondering. De tijd van het jaar dat uitspattingen geoorloofd zijn en iedereen zich tijdelijk kan voordoen als iemand anders. Het Nederlandse carnaval is weinig anders. In Brazilië is het alleen groter. En in dertig graden bovendien.

Zo vertelt de uiterlijke schijn slechts een stukje van de werkelijkheid. Daarachter schuilt een heel palet aan opvattingen, in meerderheid conservatief. Onderzoeker Carral: „Toen een vriendin op reis was in Europa werd haar meerdere keren door mannen gevraagd of ze seks wilde. Als ze verbaasd nee zei, was het antwoord: maar je bent toch Braziliaans?”

    • Floor Boon