Loegansk speelt alleen nog maar uit

Feyenoord treft vanavond Zorja Loegansk dat door de oorlog niet meer in eigen stadion kan spelen.

Zorja Loegansk speelde in de derde ronde van de kwalificatie voor de Europa League voor slechts 3.200 toeschouwers in de Oekraïense hoofdstad Kiev tegen het Noorse Molde. Foto ANP

Alleen de kushandjes van doelpuntenmaker Luiz Adriano richting camera deden denken aan een kampioensfeest. De ambiance waarin Sjaktar Donetsk in mei voor de vijfde keer op rij landskampioen werd, zei veel over de omstandigheden waaronder de Oekraïense profcompetitie momenteel gebukt gaat. Het kampioensduel tegen Zorja Loegansk was een derby tussen de twee clubs uit het onrustige oosten van Oekraïne en werd om die reden gespeeld zonder toeschouwers in een non-descript stadion in Tsjerkasy, ruim vijfhonderd kilometer ten westen van Donetsk.

Zo gaat kampioen worden in oorlogstijd. De in totaal vier clubs uit de zwaarbevochten Donbass-regio hebben sinds het afgelopen voorjaar hun heil in meer centraal gelegen oorden gevonden. Zorja Loegansk bijvoorbeeld, vanavond tegenstander van Feyenoord in de laatste voorronde voor de Europa League, heeft het strijdperk dichtbij de grens met Rusland verlaten en zit tijdelijk in Zaporizja. Behalve voor Europese wedstrijden, want dan speelt de club in de hoofdstad, waar het Feyenoord treft in het Lobanovski-stadion van Dinamo Kiev. Daar is het veilig, zegt onder anderen minister Frans Timmermans van Buitenlandse Zaken.

Hoe is het om nu in Oekraïne te spelen? Het nieuwe seizoen is alweer vier speelronden bezig. „Gezien de omstandigheden is het redelijk goed geregeld door de autoriteiten en de Oekraïense voetbalbond”, zegt woordvoerder Vadym Makogon van de Oekraïense spelersvakbond. „Natuurlijk is het niet prettig dat spelers van deze [Oost-Oekraïense] clubs niet naar huis kunnen en niet kunnen trainen en spelen in hun eigen stad. Maar we hebben nog geen klachten van spelers ontvangen die met de politieke crisis of hun veiligheid te maken hebben.”

Oekraïense clubs waren de afgelopen jaren veel succesvoller in Europa dan bijvoorbeeld Nederlandse, met de gewonnen UEFA Cup van Sjaktar in 2009 als belangrijkste wapenfeit. Maar de politieke crisis en gevechten in het oosten eisen hun tol. Zes Zuid- Amerikaanse spelers dreigden na de zomerstop niet terug te keren naar hun Oekraïense clubs uit vrees voor hun veiligheid. „We hebben daar geen officiële klacht over gekregen, het was een zaakwaarnemer die begon te dreigen met vertrek van de spelers”, zegt Makogon. Inmiddels spelen vier van deze profvoetballers weer voor hun clubs Sjaktar Donetsk en Metalist Charkov – de andere twee zijn wel vertrokken.

Imagoschade is maar één van de problemen voor het Oekraïense profvoetbal. „Er is daar geen businessmodel”, zegt Jevgeni Levtsjenko, oud- profvoetballer van onder meer FC Groningen en tegenwoordig veel in Oekraïne actief voor de internationale spelersvakbond FIFPro. „Clubs zijn speeltjes van de rijken, en dat maakt ze kwetsbaar. Er zijn teams verdwenen, waarbij de eigenaar de stekker eruit getrokken heeft, zoals vorig jaar gebeurde met Arsenal Kiev.” Ook Metalist Charkov moet vrezen voor het voortbestaan met een eigenaar die naar Rusland is uitgeweken en wiens tegoeden bevroren zijn. „Het wordt voor het Oekraïense voetbal heel spannend hoe de oligarchen zich gaan manifesteren in deze crisis. Bijna elke club is van zo’n man afhankelijk”, zegt Levtsjenko.

Maar de meeste beroering is nu om de status van de clubs op de Krim. Na de annexatie door Rusland verdwenen de drie profclubs op het schiereiland deze zomer uit de Oekraïense competities. Deze maand werden ze opgenomen in de Russische tweede divisie. „Een lachwekkende procedure”, zegt Levtsjenko. Hij verwijst naar de UEFA-statuten, waarin onder meer staat dat clubs geen wedstrijden mogen spelen buiten het grondgebied van hun nationale bond zonder dat die bond daar toestemming voor geeft. „De UEFA schuift de verantwoordelijkheid van zich af en zegt gewoon dat de Russische en Oekraïense bonden er onderling maar uit moeten komen. Dat gaat natuurlijk niet.”

Of Zorja uit de zwaarbevochten stad Loegansk ooit hetzelfde lot staat te wachten als de clubs op de Krim, durft de geboren Oost-Oekraïner Levtsjenko niet uit te sluiten. „Zeg nooit nooit. Wie had immers gedacht dat in de 21ste eeuw de Krim geannexeerd zou worden? Het kan allemaal.”

    • Bart Hinke