Het grootste genoegen: in illusies laten geloven

Woody Allen is terug in de jaren waar hij van houdt: de jaren twintig. Aan de Rivièra probeert de koele Stanley de trucs van medium Sophie te doorgronden, in zijn nieuwe film Magic in the Moonlight.

Colin Firth en Emma Stone in Magic in the Moonlight, de nieuwe film van Woody Allen. Foto: Paradiso Filmed Entertainment.

Woody Allen is terug in een tijd waarin hij graag verblijft: de jaren twintig met z’n jurken en z’n jazz. Toen de wereld nog niet helemaal onttoverd was, maar net genoeg voor de rationalist die hij is. Zijn nieuwste film, Magic in the Moonlight, gaat over goochelen en over hoe de bedrieger bedrogen wordt als de koele illusionist Stanley aan de Rivièra vruchteloos de trucs van het medium Sophie tracht te doorgronden.

Het lijkt allemaal heel romantisch af te lopen: liefde zegeviert.

Toch ontkent Woody Allen in een telefonisch interview dat hij in de loop der jaren milder is geworden.

„Ik hoop het niet, misschien ben ik juist wel cynischer dan ooit. Magic in the Moonlight heeft een romantisch patina, maar daaronder is hij tamelijk hard en laat zien hoe wreed en zinloos het leven kan zijn. En dat er onder de romantische schijn niets substantieels overblijft om in te geloven. Mensen verzinnen al fake dingen zoals geloof om het dragelijk te maken, maar in wezen bedriegen zij zichzelf.”

Oeps. Daar gaat mijn romantische idee.

Is de liefde die in de film overblijft nep?

„Liefde is misschien een van de fijnere dingen van het leven. Een oase in een barre wereld.”

In ‘Magic in the Moonlight’ keert u terug naar een geliefd thema: goochelen en zinsbegoocheling. Wat betekent dat onderwerp voor u?

„Er zijn maar een paar thema’s de moeite waard. Ik ben nooit bijzonder geïnteresseerd geweest in sociale problemen of politiek. Wel als burger, maar niet als filmmaker. Religieuze, filosofische en relationele kwesties boeien me meer. En ik denk dat die altijd hun actualiteitswaarde behouden, lang nadat politieke zaken gedateerd zijn geworden.”

Is uw eigen kijk op die kwesties in de loop der jaren veranderd?

„Nee, eigenlijk niet. Omdat je er nooit goeie antwoorden op vindt. Ze zijn tantaliserend. Blijven provocatief. Zo lang er drama is, of komedie, zullen mensen ze onderzoeken.”

In mijn ogen worden uw films wat minder rationalistisch. In ‘Magic in the Moonlight’ of ‘You Will Meet a Tall Dark Stranger’ is ruimte voor het metafysische.

„In beide films zijn de mensen die begoocheld zijn ook degenen die het gelukkigst zijn. De truc is natuurlijk om gelukkig te zijn zonder in een waan te leven. Dat kan, maar slechts in vluchtige momenten. Als je jezelf niet voor schut wilt zetten, is dat waarschijnlijk het hoogst haalbare.”

Ik heb toch het gevoel dat ‘Magic in the Moonlight’ een gelukkig einde heeft, en een vorm van ‘verlossing’. Heb ik het mis?

„Eeeeh… Ja. Ik denk dat die relatie vooral troost zal bieden. En misschien een paar gelukkige momenten. Maar dat is geen oplossing voor de zinloosheid van het bestaan.”

Laten we iets dieper in het cynisme van de film duiken dan. Representeren de personages van Colin Firth en Emma Stone dogmatiek en opportunisme?

„Erger nog. Emma’s personage is een oplichtster, een crimineel die achter geld aanzit. Colin is eerlijk, intellectueel. Dat conflict wordt niet opgelost.”

Ze geloven allebei in de liefde, maar niet in magie?

„Inderdaad.”

Heeft u veel plezier om ons als publiek uiteindelijk zowel in magie als in de liefde te doen geloven?

„Dat is misschien wel het grootste genoegen van het filmmaken. Het publiek in een illusie te laten geloven.”

En zit er nog een beetje waarheid in die illusie?

„Eeeeh… Ja. Toch wel. Je hoopt dat de ervaring van het filmkijken toch iets meer is dan alleen maar amusement. Iets diepers. Misschien is dat toch wel iets wat waar is, in filosofische of metafysische zin. Daar heb je me tuk. Maar het is niet aan mij om dat te bepalen. Het hangt van de toeschouwer af.”