opinie

    • Raymond van den Boogaard

Een pand wordt kunstwerk uit protest

Discreet zijn de gevolgen van de huidige crisis. Geen rijen paupers voor de soepkeuken, als op foto’s uit de jaren dertig. Of steuntrekkers die elke maandag op het gemeentehuis moeten stempelen. De slachtoffers van nu zijn onzichtbaar. Het is dat aardige gezin dat met een restschuld spoorloos verdwenen is, een leven van schuldsanering en gebroken toekomstverwachtingen tegemoet. Zij zijn – met een negentiende-eeuwse term voor lijdzame proletariërs – de ‘stille armen’ van de eenentwintigste eeuw.

Zo niet de Middelburgse kunstenaar William Verstraeten (63). Hij heeft de voorgevel van zijn monumentale pand in de Zeeuwse hoofdstad oranje geschilderd, omdat het voor hem ‘code oranje’ is, legt hij uit. De hypotheekbank wil hem wegens betalingsachterstand uitzetten en het huis begin volgende maand bij executie veilen. Verstraetens kunstzinnige interventie is mede bedoeld als protest uit naam van tienduizenden Nederlanders, die sinds de bankencrisis van 2008 hun huis zijn uitgegooid.

Het schilderen van de achttiende-eeuwse gevel is keurig gebeurd, en Verstraeten heeft de gelegenheid te baat genomen ook gevel en houtwerk van de ramen picobello te herstellen. „Volgens mij neemt de waarde van het pand toe, nu het als kunstwerk fungeert”, meent hij.

Dat is geenszins de visie van de gemeente Middelburg en Van Lanschot Bankiers. Deze bank moge zich zojuist hebben opgeworpen als sponsor van het Van Gogh Museum – voor déze kunstuiting bestaat geen waardering. Volgens Verstraeten probeert de bank hem morgen via de rechter vervroegd zijn huis uit te krijgen, omdat hij zich zou vergrijpen aan het onderpand.

De gemeente pakt Verstraeten publiekrechtelijk aan. Dat is mede op verzoek van de bank, legt CDA-wethouder Johan Aalberse uit in de Provinciale Zeeuwse Courant – een opmerkelijk staaltje publiek-private samenwerking. De kunstenaar is gesommeerd binnen vier weken de gevel in oude staat te herstellen, op grond van een uitspraak van de gemeentelijke monumentencommissie. Die heeft de richtlijnen erop nageslagen: Middelburgers mogen hun historische gevels in vele kleuren opverven, van blauw tot okergeel. Maar niet in oranje.

Verstraeten kwam in de vrolijke jaren zeventig naar Middelburg, waar het leven toen relatief goedkoop was en de bohémiens van de kunst graag werden gezien. Behalve kunstenaar was hij ook kunsthandelaar, een initiatiefnemer van expositiecentrum De Vleeshal en galeriehouder. Zijn bekendste werk is de spectaculaire aankleding van Covra, een bedrijf voor de verwerking van radioactief afval in het naburige Borsele.

Omdat het honorarium voor kunstopdrachten onregelmatig binnenkomt, heeft hij in het verleden wel eens meer achterstand gehad bij de afdracht van rente en aflossing, vertelt Verstraeten. „Maar opeens is bij de bank het geduld op.” Hij kocht het huis aan de Lange Noordstraat in 2007 voor 1,1 miljoen euro. De hypotheek bedraagt nu ongeveer 750.000 euro. Volgens de bank moet Verstraeten na de veiling met een restschuld van ten minste 500.000 euro rekenen. Het wordt dan aardig stil in deze buurt, waar al tientallen monumentale panden te koop staan.

    • Raymond van den Boogaard