Breng een schilderij naar de Gazastrook

Je kunt zijn schilderijen nauwelijks betichten van een politieke boodschap. De Belgische schilder Michaël Borremans is vooral bekend om zijn verstilde portretten van slapende blonde kinderen of op de rug geziene jonge meisjes met lange vlechten. Onschuldiger kan haast niet.

Toch is Borremans nu ongewild betrokken geraakt in een felle politieke discussie. Zijn overzichtstentoonstelling As sweet as it gets, die de afgelopen maanden in het Brusselse Bozar een recordaantal van 144.000 bezoekers trok, reist vanaf 3 september door naar het Tel Aviv Museum of Art. En dat wordt de kunstenaar niet in dank afgenomen. In de Belgische media riepen collega-kunstenaars de afgelopen weken om een culturele boycot van Israël, vanwege het oplaaiende conflict in Gaza.

Ga niet, zeiden schrijfster Kristien Hemmerechts, actrice Marijke Pinoy en dirigente Lieve Franssen in een open brief aan Borremans in De Morgen. „Een chique tentoonstelling in een prestigieus museum dat nauw verbonden is met de Israëlische overheid houdt vooral de leugen in stand dat dit een veilig, democratisch en gewoon land zou zijn.”

Ga wel, zei dichter Bernard Dewulf in zijn column in De Standaard. Zijn boodschap: beschiet Israël met schoonheid. „Als Borremans, of welke goede kunstenaar dan ook, nu in Israël móét tentoonstellen, dan is het om de schoonheid. De ‘discussies’, die komen wel vanzelf. Daar zijn kranten, sociale media, fora en cafés voor.”

Borremans zegt het gedrag van Israël nadrukkelijk af te keuren, maar wil toch dat de tentoonstelling doorgaat. Hij denkt niet dat een boycot iets uithaalt, zei hij in De Morgen. „Ik geloof niet in niets doen en vijandigheid. Ik ben zelf meer een man van de dialoog.”

De vraag is alleen: hoe krijg je een dialoog met werk dat zich zo nadrukkelijk niet uitspreekt? Is het een idee om, zoals choreograaf Alain Platel voorstelde, een deel van de tentoonstelling in de bezette gebieden onder te brengen? „Ga naar Gaza”, schreef Platel in De Standaard. „En breng ook uw werk naar Gaza. Doorbreek het isolement waarin bezetting en blokkade en oorlog deze dichtbevolkte strook land gevangen houden.”

Het kost wellicht wat moeite, maar het kan wel. In 2011 bracht het Van Abbemuseum al een van hun topstukken, Buste de Femme (1943) van Picasso, naar de kunstacademie van Ramallah. Zodat Palestijnse kunstenaars daar voor het eerst van hun leven een echte Picasso konden zien. Zou er één bruikleengever zijn van Borremans’ tentoonstelling die dat aandurft?

Wat zou het mooi zijn als Borremans speciaal voor de inwoners van Gaza een schilderij zou maken. Om hun een hart onder de riem te steken. En om hen te helpen geloven in een tijd waarin er ruimte zal zijn voor schoonheid.

    • Sandra Smallenburg