Opvoedlabels en enkelbanden

De Engelsen zijn stijf of slet, zo bipolair is hun imago: ze gedragen zich naar een hoekig gedrukt maatpak of springen uit de band als wit puilend vlees boven – en onder – de rand van een minispijkerrok.

Onlangs verscheen er in The New York Times een artikel over het drinkgedrag van Britten. Alcoholisme is een slepend probleem en – zoals écht oude dingen betaamt – altijd weer nieuw, vandaar dat er steeds een verse remedie wordt uitgeprobeerd. In Londen wordt geëxperimenteerd met een ‘nuchterheidslabel’; een alcoholdetecterende enkelband.

Gisteren kondigde premier David Cameron een ander moraliseringsexperiment aan: vanaf oktober krijgen videoclips een leeftijdslabel. Seksuele en gewelddadige beelden zijn schadelijk voor het kinderbrein en Cameron is vastbesloten om ouders te helpen opvoeden. „Een vriend moet een vriend zich af en toe weer kind laten voelen”, hoorde ik laatst in La Grande Bellezza, een film die ik steeds opnieuw wil zien (als een kind bij een favoriete Disneyfilm klap ik mee met de muziek).

Misschien geldt hetzelfde voor landsbeleid: een goede leider moet zijn volk zich af en toe kind laten voelen.

In een ongenuanceerde bui neig ik ernaar om ieder verbod te vergelijken met de illegalisering van marihuana – de afgelopen weken was ik weg en realiseerde ik me eens te meer dat de obsessie met wiet nergens zou groot is als buiten Nederland –, maar dat is te simpel natuurlijk. Niet elk verbeteringsgeluid is een stap terug.

Toch vraag ik me af of Cameron werkelijk iets bereikt met zijn opvoedlabels en enkelbanden.

Momenteel herlees ik De voorlezer van Bernhard Schlink (als een goudvis die zijn kom vergeet, ontdek ik steeds weer nieuwe dingen), waarin alle kwade keuzes in het leven van oud SS’er Hanna uiteindelijk een gevolg blijken van gêne. Hanna is analfabeet en om haar gebrek te verbloemen laat ze alle ‘gewone’ banen schieten.

Ze gaat aan de slag als kampbewaker. Na de oorlog valt ze voor een tienerjongen, die zich in adoratie verliest en geen vragen stelt, haar voorleest uit romans, zijn huid altijd zacht als na een bad.

Het feit dat ze niet kan lezen praat haar daden niet goed; Schlink toont alleen welke verborgen invloeden een mensenleven kunnen vormen.

Wie de consumptie van alcohol of gewelddadige videoclips wil verminderen, moet schaamte creëren.

Een barricade van taboes is een sterker drukmiddel dan een wettelijk stopbord met tekst en uitleg. Tegen dat belerende verbod van buitenaf kun je vermakelijk hard trappen, terwijl een innerlijke barricade je met zachte, maar effectieve hand een andere kant uit dwingt.

Waarom Cameron toch een muur plaatst?

De leider die onder druk staat, voelt zijn eigen noodzaak.

    • Simone van Saarloos