Conflict Gaza gaat op lager pitje door

De oorlog is weer begonnen in Gaza. Alleen Hamas had belang bij een akkoord.

Palestijnse mannen vandaag in Gaza op een plek die gisteren werd gebombardeerd door Israël. Volgens Hamas kwamen bij een luchtaanval de vrouw en een dochter van een Hamasleider om. Foto AFP

De eerste raketten werden gisteravond zonder waarschuwing afgeschoten vanuit Gaza, enkele uren voor de laatste, tijdelijke, wapenstilstand afliep. Ze maakten een einde aan het laatste beetje hoop op een duurzaam bestand, na de verwoestende oorlog tussen Israël en Hamas.

Meteen is het menens. Volgens het Israëlische leger werden gisteren 50 en vanochtend 20 raketten afgeschoten. De eerste kwamen terecht in open veldjes in het zuiden van Israël, zoals bij een eerder doorbroken bestand. Later ging ook in Tel Aviv en Jeruzalem het luchtalarm af.

Israël sloeg direct hard terug. Het bombardeerde onder meer het huis van de leider van Hamas’ gewapende tak, Mohammed Deif, waarbij zijn vrouw en zoontje zouden zijn omgekomen. Onduidelijk is of Deif nog leeft. De Qassam-brigades van Hamas zeiden dat Israël „de poorten van de hel heeft geopend”.

Een nog omineuzer teken dat de onderhandelingen zijn beëindigd: Israël trok zijn team terug uit de Egyptische hoofdstad Kairo, waar acht dagen gesprekken werden gevoerd over een meer permanente wapenstilstand. Dat leek echter vanaf het begin al niet meer dan een luchtspiegeling.

Israël is niet bereid om wat voor concessies dan ook te doen aan Hamas, aangezien die kunnen worden gezien als een beloning voor het afschieten van ruim 3.000 raketten en het doden van 67 Israëliërs, van wie de meeste militairen. Zes op de zeven Israëliërs zijn tegen een wapenstilstand waarbij de blokkade van Gaza wordt versoepeld – de kern van de onderhandelingen.

Dus greep Israël de raketbeschietingen aan om de gesprekken te beëindigen. Een woordvoerder van premier Netanyahu zei dat de raketten vanuit Gaza „voortzetting van de gesprekken onmogelijk hadden gemaakt”.

Hamas heeft veel meer belang bij een akkoord dan Israël. Voor de oorlog zat de islamitische verzetsbeweging in geldnood en was haar populariteit sterk gedaald. Hamas moet aan de bevolking laten zien dat vijf weken van oorlog – ruim 2.000 doden, het merendeel burgers, 30.000 verwoeste huizen, 220.000 ontheemden – niet voor niets zijn geweest. De Palestijnse delegatie is bereid terug te keren naar de onderhandelingstafel.

Maar de partijen liggen te ver uit elkaar. Israël eiste de volledige ontwapening van Hamas en andere Palestijnse facties. Dit ging veel te ver voor Hamas, dat zijn rol als verzetsbeweging niet zomaar opgeeft.

Hamas eiste van Israël allereerst een einde aan de verstikkende blokkade van Gaza, die de economie vrijwel de nek om heeft gedraaid. Maar daarbij had het nog een aantal eisen: de wederopbouw van de luchthaven, de heropening van de zeehaven, die sinds de Zesdaagse Oorlog is gesloten voor vrijwel alle scheepvaart, een vrije doorgang naar de Westelijke Jordaanoever en vrijlating van gevangenen.

Zover wilde Israël absoluut niet gaan. De onderhandelingen spitsten zich toe op veranderingen in import en export – de gesprekken over de meer omvangrijke eisen waren al op de lange baan geschoven. Maar ook hier kwamen de partijen niet uit.

Zo lijkt ook deze gevechtsronde in Gaza onherroepelijk te eindigen zonder een formele wapenstilstand, net als in 2008-2009. Israël heeft waarschijnlijk liever dat het conflict op een laag pitje blijft dooretteren. De raketten die Hamas afschiet zorgen toch nauwelijks voor schade of slachtoffers.

    • Toon Beemsterboer