Voor telers is weg naar de voedselbank open

De hulp uit Brussel moet het voor telers mogelijk maken partijen groente en fruit uit de markt te halen.

Europese telers van tomaten, wortels, witte kool, paprika’s, bloemkolen, komkommers, champignons, appels, peren, rode vruchten, druiven en kiwi’s mogen vanaf nu aanspraak maken op een Europees noodfonds om de schade van het Russische importverbod op westerse landbouwproducten te beperken. Eurocommissaris Ciolos maakte daar gisteren 125 miljoen euro voor vrij.

1 Wat is het doel van de Europese steun?

Volgens het CBS verdiende Nederland vorig jaar 300 miljoen euro aan de export naar Rusland van de goederen die nu geboycot worden. Hoewel Europese telers normaal gesproken maar enkele procenten van hun productie naar Rusland exporteren, zijn de prijzen op de Europese markt ingestort door het overschot. Dit komt doordat die overschotten terechtkwamen op de al verzadigde Europese markt. De hulp uit Brussel moet het voor telers mogelijk maken om partijen ‘uit de markt te halen’ en zo de prijzen, die volgens de Europese boerengroep Copa soms wel 90 procent zijn gedaald, weer omhoog te krijgen.

2 Hoe werkt de compensatieregeling?

De Europese Unie betaalt de helft, de rest moeten de telers bijleggen. In totaal kan er dus voor 250 miljoen euro worden ingegrepen. „Dat betekent dat telers kritisch zullen bekijken wat ze uit de markt nemen”, zegt Albert Jan Maat, voorzitter van branche-organisatie LTO Nederland. „Het gaat ons erom zo snel mogelijk het marktevenwicht te herstellen.” Telers kunnen de steun waarschijnlijk via een telersvereniging aanvragen bij het ministerie van Economische Zaken. Hoe dat precies werkt zal afhangen van de uitvoeringsverordening die het ministerie bekend zal maken.

3 Wie besluit om een partij uit de markt te halen, de vereniging of de teler?

Binnen een vereniging moet overeenstemming bestaan om een partij uit de markt te halen en daar 50 procent van de kosten voor te dragen. „Een vereniging moet besluiten of zij als totaliteit steun aanvraagt”, zegt Maat. „Normaal gesproken kom je daar wel uit. Elke teler heeft marktvoordeel bij zo’n besluit.” Telers die niet bij een vereniging zijn aangesloten kunnen toch een aanvraag doen, waarschijnlijk via een vereniging.

4 Is 125 miljoen euro voor Europa genoeg?

Maat zei vorige week nog dat Brussel indien nodig makkelijk een miljard euro beschikbaar kan maken. Er is behalve het fonds waar deze hulp uit komt (van in totaal 420 miljoen euro) ook een rampenfonds van 1,5 miljard euro, dat vorig jaar werd aangesproken voor Duitse boeren toen de Elbe overstroomde. „De aankondiging van de steun alleen al zal een effect hebben. Maar als 125 miljoen alles zou zijn zou ik zeggen dat het te weinig is”, zegt Maat. „Ciolos zegt dat hij geld bijlegt als dat nodig is. Wij zullen dus sterk op het vinkentouw zitten.”

5 Wat gebeurt er met de overschotten?

Telers mogen groente en fruit nu voortijdig oogsten (groen oogsten), niet oogsten (de goedkoopste optie) of op het gewone moment oogsten en weggeven aan de voedselbank. Hiervoor was toestemming uit Brussel nodig, omdat er sprake zou zijn van overtreding van het mededingingsrecht. De telers maken immers een afspraak om de prijs te beïnvloeden. De voedselbanken ontvangen de overschotten maar al te graag. Volgens Maat zal Ciolos telers die hun oogst doneren, waarschijnlijk voor 100 procent compenseren in plaats van 50.

    • Hanneke Chin-A-Fo