Ferguson: mentale segregatie

Het meest deprimerende wat over de rellen in Ferguson gezegd kan worden, is dat hier een Amerikaanse traditie wordt voortgezet. Namelijk die van een opstand van de zwarte bevolking na incidenteel excessief blank politiegeweld. Van de Watts-rellen veertig jaar geleden tot de ongeregeldheden begin jaren 90 in Los Angeles na de vrijspraak van de agenten die Rodney King in elkaar sloegen.

In de Amerikaanse samenleving zijn segregatie, discriminatie en racisme zoveel jaren na afschaffing van de slavernij in 1865 nog steeds dominant aanwezig. De verkiezing van een zwarte Amerikaan tot president heeft hier niets aan veranderd. Hooguit is ‘ras’ als maatschappelijk thema er verder door gepolitiseerd.

De rellen in Ferguson vinden dus plaats op een historische breuklijn en demonstreren aan de buitenwereld vooral hoe diep geworteld het probleem is. De segregatie ter plaatse is vrijwel totaal, niet alleen geografisch, maar ook mentaal. Er is een groot gebrek aan contact en dus aan onderling vertrouwen. De zwarte gemeenschap, onderling overigens sterk verdeeld, vraagt nu nota bene de federale overheid om hulp, geheel tegen het Amerikaanse lokale instinct in. Zo uitgestoten voelt men zich dus.

Het stadsbestuur is er geheel blank, op een enkele latino na. Die ene inderhaast aangestelde zwarte interim-politiechef kon de kloof niet overbruggen. Hij wordt nu bijgestaan door politie-eenheden in militaire uitrusting die eruitzien alsof ze een vreemd land komen bezetten. Beelden van pantservoertuigen, sluipschutters en gehelmde en geharnaste ‘agenten’ laten zien hoe snel de militarisering van de Amerikaanse politie na 9/11 is gegaan. Dat bevordert de indruk van de zwarte bevolking dat ze wordt onderdrukt. Het idee van een transparante, verantwoordelijke, deëscalerende burgerpolitie die juist de bevolking beveiligt, en niet zozeer zichzelf, lijkt geheel verlaten. Angst regeert, wat leidt tot bewapening en bepantsering.

Ferguson laat zo in felle kleuren de diepe vertrouwenscrisis zien. De zwarte bevolking hecht geen waarde aan het onderzoek naar de de arrestatie van Michael Brown, die daarbij om het leven kwam. Zwart Amerika ziet iets heel anders dan blank Amerika. De één vermoedt een uit de hand gelopen arrestatie van een verdachte van winkeldiefstal. De ander de zoveelste bevooroordeelde arrestatie van een burger vanwege zijn huidskleur. Etnische selectie in het aanhoudingsbeleid van de politie is geen verzinsel. 86 procent van de automobilisten die in Ferguson aan de kant worden gezet, is zwart. De Amerikaanse overheid staat dus voor een kolossale opgave: integratie en gelijke behandeling van alle minderheden.