Brazilië ruikt zijn kans

Brazilië is blij met de Russische boycot van Europese producten. Eindelijk kunnen ze zelf handelen met Rusland. Vooral de Braziliaanse vleessector kan profiteren.

Hoewel Spaanse ham op deze foto nog wordt verkocht in Sint-Petersburg, importeert Rusland nauwelijks voedsel meer uit Spanje.Foto REUTERS

Er ging gejuich op in de bestuurskamers van veel Braziliaanse exportbedrijven, nadat Rusland boycots afkondigde tegen Europese landen. Als reactie op de economische sancties van de Verenigde Staten, de Europese Unie, Noorwegen, Australië en Canada – naar aanleiding van de crisis in Oekraïne – verlegt Rusland zijn blik noodgedwongen naar andere delen van de wereld. Brazilië profiteert potentieel het meest. Naar verwachting zal de hele Braziliaanse economie van de nieuwe handelsafspraken profiteren.

Brazilië reageerde direct verheugd op het nieuws. De Russische boycot ‘opent een groot raam voor Brazilië’, zei de Braziliaanse staatssecretaris van landbouw, Seneri Paludo. Voor de Braziliaanse vleessector kunnen de nieuwe mogelijkheden in Rusland zelfs ‘een revolutie’ betekenen, zei Paludo. Hij vergeleek de situatie met de toetreding van China tot de Wereld Handelsorganisatie in 2001, toen zich een ‘seismische verschuiving’ voordeed in de mondiale grondstoffenmarkt.

In Nederland, dat zwaar wordt getroffen door de Russische boycot, is de heersende opinie momenteel dat het goed is om geen zaken te doen met Rusland. Brazilië is dat ongemak vreemd. José Augusto de Castro, voorzitter van de Braziliaanse vereniging voor buitenlandse handel, noemt de beslissing van Rusland ‘bovenal een aangename verrassing’.

Tijdelijke afzetmarkt, of voor altijd?

„Veel Braziliaanse bedrijven proberen al heel lang toegang te krijgen tot de Russische markt, maar Rusland hield veel import tegen, onder meer uit zorg over de voedselveiligheid”, zegt hij. „Onterecht”, voegt hij daaraan toe, „maar wel een feit.”

Zo lijkt Brazilië te profiteren van geopolitieke spanningen: sinds de Russische aankondiging kregen 93 bedrijven toestemming om de export te starten. De Castro verwacht dat de marktopening Braziliaanse export alleen al dit jaar vijfhonderd miljoen dollar extra kan opleveren. De nieuwe handelsafspraken zijn gemaakt voor een jaar. „Belangrijk is vervolgens om deze tijdelijke nieuwe markt te verzilveren tot een permanente afzetmarkt”, aldus De Castro. Precies vanwege die onzekere toekomst riep de Braziliaanse minister van landbouw Neri Geller gisteren in een interview met een lokale krant op tot voorzichtigheid. De afspraken met Rusland moeten ‘met grote voorzichtigheid worden beschouwd’.

Handel tussen Rusland en Brazilië is niet nieuw. In 2013 was Brazilië de tweede exporteur van voedsel naar Rusland. Met een jaarlijkse omzet van 1,8 miljard euro kwam het land daarmee vlak achter Wit-Rusland, dat jaarlijks voor twee miljard euro aan voedsel exporteert. Daarmee was Brazilië al Ruslands grootste leverancier van vlees.

Die sector zal ook nu het meest profiteren van de Russisch-Europese handelsoorlog. Producenten van kippenvlees exporteren momenteel jaarlijks 60.000 ton kip naar Rusland en kunnen dat in een jaar verhogen tot 210.000 ton. „Die groei is vrij eenvoudig te realiseren”, legt Fransico Turra, voorzitter van de Braziliaanse vereniging voor dierlijke proteïnen (ABPA), uit. „Een kip is binnen 45 dagen klaar voor consumptie. Bovendien gaat nu slechts 36 procent van onze export naar Rusland. Er is dus ruimte voor groei.” Angst voor een verhoging van de vleesprijs op de binnenlandse markt wuift de ABPA-voorzitter weg. „Een kleine verhoging zal wel plaatsvinden”, aldus Turra, „maar dat kan de markt aan. De prijs ligt nu wel heel erg laag.”

EU ontevreden over samenwerking

Niet iedereen is blij met de wending van Rusland richting Latijns-Amerika. De Europese Unie liet weten in gesprek te willen met Brazilië. „We verwachten dat zij niet oneerlijk zullen profiteren van de huidige situatie”, tekende de Financial Times op uit de mond van een hoge functionaris. Ook zei de functionaris te begrijpen dat individuele bedrijven contracten afsluiten, maar nieuwe diplomatieke initiatieven zijn ‘moeilijk te verantwoorden’.

Brazilianen zien vooral de markt aan het werk. Het is volgens Turra ‘onvermijdelijk’ dat bedrijven in het gat springen. „Brazilië is in het verleden ook vaak slachtoffer geweest. Zo prefereerden de VS de Europese markt vaak boven de Braziliaanse”, zegt hij. „Het enige dat wij doen is proberen tegemoet te komen aan de huidige vraag.”

Rusland zoekt al langer toenadering tot Latijns-Amerika, uit onvrede over de grote invloedssfeer van de Verenigde Staten. Latijns-Amerikaanse landen staan daarvoor open. Zij zien juist grote voordelen in handelspartners buiten de VS, na jarenlange ongevraagde bemoeienis van hun noorderbuur in de regio.

Brazilië en Rusland zijn (samen met China, India en Zuid-Afrika) bovendien beide onderdeel van de BRIC-landen, het collectief van opkomende economieën. Al begin juni kondigde Rusland aan meer vlees van Brazilië te willen importeren, anticiperend op het oplopende conflict. Een maand later bezocht president Poetin Argentinië, Nicaragua, Cuba en tot slot Brazilië, waar hij deelnam aan de jaarlijkse BRICS-top. Met de kennis van nu krijgen de stappen van toen een andere betekenis.