Brazilië neemt de handel graag over

Zuid-Amerikaanse landen profiteren het meeste van Russische sancties tegen het Westen

In een winkel in Sint Petersburg hangt nu nog Spaanse ham in de etalage. Intussen is Rusland gestopt met het importeren van voedingsmiddelen uit Europa en Noord-Amerika. Foto Reuters

Er ging gejuich op in de bestuurskamers van veel Braziliaanse exportbedrijven, nadat Rusland boycots afkondigde tegen Europese landen. Als reactie op de economische sancties van de Verenigde Staten, de Europese Unie, Noorwegen, Australië en Canada – naar aanleiding van de crisis in Oekraïne – verlegt Rusland zijn blik noodgedwongen naar andere delen van de wereld. Brazilië profiteert potentieel het meest.

De Russische interesse gaat vooral uit naar kip, varkensvlees en rundvlees. Maar ook Braziliaanse vis, groente, fruit, kaas en melk zullen binnenkort de oceaan oversteken. Uit Chili zal vooral vis verscheept worden, uit Argentinië fruit en mogelijk soja. Naar verwachting zal de hele Braziliaanse economie van de nieuwe handelsafspraken profiteren.

Brazilië reageerde direct verheugd op het nieuws. De Russische boycot ‘opent een groot raam voor Brazilië,’ zei de Braziliaanse staatssecretaris van Landbouw Seneri Paludo. Rusland consumeert behalve vlees ook veel granen als soja, waar Brazilië veel van exporteert.

Voor de Braziliaanse vleessector kunnen de nieuwe mogelijkheden in Rusland zelfs ‘een revolutie’ betekenen, zei Paludo. Hij vergeleek de situatie met de toetreding van China tot de Wereldhandelsorganisatie WTO in 2001, toen zich een ‘aardverschuiving’ voordeed in de mondiale grondstoffenmarkt. Het leidde ertoe dat Brazilië China van soja ging voorzien en zo uitgroeide tot de grootste soja-exporteur ter wereld.

De kwestie in Oekraïne is voor Brazilië geen reden om terughoudend te zijn met het aanknopen van nauwere handelsbetrekkingen met Rusland. José Augusto de Castro, voorzitter van de Braziliaanse vereniging voor buitenlandse handel, noemt de beslissing van Rusland „bovenal een aangename verrassing”.

„Veel Braziliaanse bedrijven proberen al heel lang toegang te krijgen tot de Russische markt, maar Rusland hield veel import tegen, onder meer uit zorg over de voedselveiligheid”, zegt hij. „Onterecht”, voegt hij daaraan toe, „maar wel een feit”.

Een half miljard extra

Zo lijkt Brazilië te profiteren van geopolitieke spanningen: sinds de Russische aankondiging kregen 93 bedrijven toestemming om de export te starten. De Castro verwacht dat de marktopening Braziliaanse export alleen al dit jaar 500 miljoen dollar extra kan opleveren. De nieuwe handelsafspraken zijn gemaakt voor een jaar. „Belangrijk is vervolgens om deze tijdelijke nieuwe markt te verzilveren tot een permanente afzetmarkt.”

Precies vanwege die onzekere toekomst riep de Braziliaanse minister van Landbouw Neri Geller gisteren in een interview met een lokale krant op tot voorzichtigheid. Het is te vroeg voor euforie, zei hij. De afspraken met Rusland moeten „met grote voorzichtigheid worden beschouwd”.

Handel tussen Rusland en Brazilië is niet nieuw. In 2013 was Brazilië de tweede exporteur van voedsel naar Rusland. Met een jaarlijkse omzet van 1,8 miljard euro kwam het land daarmee vlak achter Wit-Rusland, dat jaarlijks voor 2 miljard euro aan voedsel exporteert. De drie belangrijkste producten zijn rundvlees, varkensvlees en suiker. Daarmee was Brazilië al Ruslands grootste leverancier van vlees.

Groeien is vrij eenvoudig

Die sector zal ook nu het meest profiteren van de Russisch-Europese handelsoorlog. Kippenvleesproducenten exporteren jaarlijks 60.000 ton kip naar Rusland en kunnen dat in een jaar verhogen tot 210.000 ton. „Die groei is vrij eenvoudig te realiseren”, legt Fransico Turra, voorzitter van de Braziliaanse vereniging voor dierlijke proteïnen (ABPA) uit. „Een kip is binnen 45 dagen klaar voor consumptie. Bovendien gaat nu slechts 36 procent van onze export naar Rusland. Er is dus ruimte voor groei.”

Van die groei profiteert de hele Braziliaanse economie, verwacht econoom Samy Dana, verbonden aan de invloedrijke Getulio Vargas Stichting. „Zolang de sancties duren althans”, zegt hij. „Brazilië kan meer baat hebben als het deze mogelijkheid aangrijpt om de sector competitiever te maken. Daar staat tegenover dat de prijs van vlees op de binnenlandse markt nu wel zal stijgen.”

Niet iedereen is blij met de wending van Rusland richting Latijns-Amerika. De Europese Unie liet weten in gesprek te willen met Brazilië. „We verwachten dat zij niet oneerlijk zullen profiteren van de huidige situatie”, tekende de Financial Times op uit de mond van een hoge functionaris. Ook vanuit de VS wordt diplomatieke druk verwacht.

Brazilianen zien vooral de markt aan het werk. Het is volgens Turra „onvermijdelijk” dat bedrijven in het gat springen. „Brazilië is in het verleden ook vaak slachtoffer geweest. Zo prefereerden de VS de Europese markt vaak boven de Braziliaanse”, zegt hij. „Het enige dat wij doen is proberen tegemoet te komen aan de huidige vraag.”

Rusland zoekt al langer toenadering tot Latijns-Amerika, uit onvrede over de grote invloedssfeer van de VS. Latijns-Amerikaanse landen staan daarvoor open. Zij zien juist grote voordelen in handelspartners buiten de VS, na jarenlange ongevraagde bemoeienis van hun noorderbuur in de regio.

Brazilië en Rusland zijn (samen met China, India en Zuid-Afrika) bovendien beide onderdeel van de BRICS, het collectief van opkomende economieën. Al begin juni kondigde Rusland aan meer vlees van Brazilië te willen importeren, anticiperend op het oplopende conflict. Een maand later bezocht de Russische president Poetin Argentinië, Nicaragua, Cuba en tot slot Brazilië, waar hij deelnam aan de jaarlijkse BRICS-top. Met de kennis van nu krijgen de stappen van toen een andere betekenis.

    • Floor Boonrio de Janeiro