Trage iconen

Gletsjers smelten. In ieder geval de meeste. Volgens sommigen zijn het daarom belangrijke meetinstrumenten voor de opwarming van de aarde . Maar hun traagheid vormt daarbij een lastig probleem. In een vorige week in Science gepubliceerd onderzoek worden gletsjers weliswaar ‘iconen van antropogene klimaatverandering’ genoemd, maar wel iconen in slow motion:

Glacier response times are typically decades or longer, which implies that the present-day glacier retreat is a mixed response to past and current natural climate variability and current anthropogenic forcing. Here, we show that only 25 ± 35% of the global glacier mass loss during the period from 1851 to 2010 is attributable to anthropogenic causes. Nevertheless, the anthropogenic signal is detectable with high confidence in glacier mass balance observations during 1991 to 2010, and the anthropogenic fraction of global glacier mass loss during that period has increased to 69 ± 24%.

Het gaat om een modelstudie op basis van een computersimulatie van de geleidelijke verandering van gletsjers. Maar volgens hoofdonderzoeker Ben Marzeion van de universiteit van Innsbruck, komen de uitkomsten overeen met de metingen. Marzeion:

‘While we keep factors such as solar variability and volcanic eruptions unchanged, we are able to modify land use changes and greenhouse gas emissions in our models.  [...] In our data we find unambiguous evidence of anthropogenic contribution to glacier mass loss.’

Het onderzoek laat zien dat het tot ver in de vorige eeuw moeilijk was om aan te geven in hoeverre het terugtrekken van gletsjers het gevolg was van door de mens veroorzaakte opwarming. Pas in de laatste periode is de menselijke invloed duidelijk waarneembaar (al is de onzekerheidsmarge die de onderzoekers hanteren wel erg groot). Volgens de onderzoekers is het smelten niet te verklaren op basis van zonneactiviteit of vulkaanuitbarstingen.

De trage responstijd betekent volgens Marzeion ook dat we nog maar een heel beperkt deel van de gevolgen in kaart kunnen brengen:

‘There is a lag response of several decades which means that we are only seeing a fraction of the total anthropogenic effects on melting glaciers that we will eventually see as a result of the carbon dioxide in the atmosphere now.’

De onderzoekers hebben geprobeerd om ook regionale verschillen aan te wijzen, maar op kleinere schaal kijken, blijkt op dit moment nog niet goed haalbaar. Opvallend is wel dat de zekerheid over de menselijke oorzaak van de opwarming het grootst is in Noord-Amerika en Europa, gebieden die relatief goed gedocumenteerd zijn (hier nog een artikel).

Vorige week kwam het Chinese Instituut voor onderzoek naar het Tibetaanse Plateau met een zorgwekkend rapport over de regio waar verschillende belangrijke Aziatische rivieren worden gevoed met water. Het rapport zelf heb ik niet kunnen vinden maar volgens persbureau Reuters zou daaruit blijken dat het de laatste 50 jaar in het gebied warmer was dan in de afgelopen 2000 jaar. In ongeveer 30 jaar hebben de gletsjers op het plateau 15 procent van hun oppervlak verloren.

Ook het Chinese onderzoek spreekt van een versnelling van het smelten sinds de jaren negentig van de vorige eeuw. In een oude reportage van National Geographic zegt een boeddhistische monnik dat we ons de woede van de goden op de hals hebben gehaald. Onderzoeker Kang Shichang is nuchter, maar niet minder bezorgd:

‘It can increase water flow of major rivers in the short term, but in the long run, a continuation of the retreat will eventually deplete the glacial ice and substantially reduce or eliminate runoff.’

Hieronder fraaie time-lapse opnames van smeltende gletsjers. Niet speciaal over klimaatverandering, maar gewoon over de schoonheid van het fenomeen:

    • Paul Luttikhuis