Nog een half jaar, en dan is het Grote Schenken afgelopen

De mogelijkheid tot het belastingvrij schenken van een ton wordt per 2015 beëindigd, maakte Dijsselbloem vrijdag bekend. De maatregel moest de woningmarkt aanjagen, maar dat kan ook op andere manieren.

Een loodgieter in een huis dat gerenoveerd wordt in Werkhoven. Het btw-tarief op verbouwingen is tijdelijk verlaagd naar 6 procent. foto anp

Tot 1 januari mogen ouders hun kinderen nog belastingvrij maximaal een ton schenken. Maar daarna komt de tijdelijke maatregel ten einde, maakte minister Dijsselbloem (Financiën, PvdA) vrijdag bekend. De maatregel was „echt bedoeld als kickstart voor de woningmarkt” en die heeft gewerkt, aldus Dijsselbloem: de woningmarkt trekt weer aan.

Met de tijdelijke maatregel kunnen ouders, familieleden en bekenden belastingvrij tot een ton schenken – mits dat geld gebruikt wordt voor het kopen of verbouwen van een huis, of het aflossen van de hypotheekschuld.

In de Tweede Kamer werden over het belastingvrij schenken kritische vragen gesteld aan staatssecretaris Wiebes (Financiën, VVD) en minister Blok (Wonen, VVD). Wat kost het de staat wel niet? Hoe zit dat met mensen die níet beschikken over een weldoener? Zijn er geen eerlijker manieren om de woningmarkt een zetje te geven?

Vorige week pleitten makelaarsvereniging NVM en het Netwerk Notarissen juist vóór de tijdelijke schenkingsmaatregel. Het is volgens de NVM „dom” als die eind dit jaar wordt beëindigd. De notarissen schreven Wiebes dat stopzetting van de regeling het „broze herstel” kan afremmen en kan leiden tot een „terugval in het aantal verkochte huizen”.

Schade voor de schatkist

De schenkingsregeling is populair. Tussen oktober vorig jaar, toen de voormalig staatssecretaris Weekers haar invoerde, en afgelopen juni is er volgens de Belastingdienst zo’n 50.000 keer gebruik van gemaakt. Dat is veel meer dan de 20.000 waarop het kabinet had gerekend.

Weekers ging ervan uit dat de fiscus eenmalig 100 miljoen euro zou mislopen – van de jaarlijks in totaal 1,6 miljard euro aan inkomsten uit schenkbelasting.

Maar nu het aantal schenkingen veel hoger is dan verwacht, is ook de schade voor de schatkist aanzienlijk groter: minimaal 250 miljoen euro. Volgens SP-Kamerlid Farshad Bashir is zelfs het dubbele een realistischer schatting – zo’n 500 à 600 miljoen euro. „Meestal neemt de belangstelling voor dit soort regelingen aan het eind exponentieel toe.”

Het is bovendien de vraag of de schenkingsmaatregel bijdraagt aan het herstel van de woningmarkt. De Vereniging Eigen Huis (VEH) steunt de oproep van de makelaars en de notarissen, maar is sceptischer over het effect ervan. Dat zo veel mensen er gebruik van maken, wil volgens woordvoerder Hans André de la Porte niet zeggen dat er ook huizen extra zijn verkocht.

Het geschonken geld wordt volgens een eerdere steekproef van het Netwerk Notarissen voor het grootste deel – 45 procent – gebruikt voor het aflossen van de hypotheek. Bijna 20 procent zou het geld inzetten voor de koop van een woning. Het gaat gemiddeld om een schenking van ruim 60.000 euro. En 8 procent van de schenkingen komt níet van ouders. Ouders mochten kinderen onder de 40 jaar overigens al eenmalig belastingvrij ruim 50.000 euro schenken om daarmee een huis te kopen.

Ook Peter Boelhouwer, hoogleraar volkshuisvesting aan de TU Delft, vraagt zich af of de maatregel een serieuze bijdrage levert aan het herstel van de woningmarkt. „Het herstel was bovendien al ingezet voordat de regeling werd ingevoerd.”

Effectievere maatregelen

Als het kabinet het nog nodig vindt om de woningmarkt te stimuleren, zegt Boelhouwer, dan zijn er effectievere maatregelen. De starterslening bijvoorbeeld, waarmee mensen die voor het eerst een huis kopen maximaal 35.000 euro kunnen lenen voor een (hogere) hypotheek. De starterslening wordt verstrekt door de Stichting Stimuleringsfonds Volkshuisvesting Nederlandse Gemeenten. Maar dat fonds beschikt niet over genoeg geld voor iedere starter die aanklopt. Vul dus liever díe pot aan, zegt Boelhouwer.

Of, ander idee, steek geld in het verlengen van die andere crisismaatregel: de lagere btw op arbeidsloon bij verbouwingen. Vanaf volgend jaar moet er weer 21 procent btw betaald worden op het arbeidsloon bij onderhoud en verbetering van een woning – in plaats van de tijdelijke 6 procent.

Deze maatregel is breder en effectiever dan de schenkingsregeling, zegt Hans André de la Porte van de VEH. Meer dan een miljoen mensen kunnen niet verhuizen, omdat hun huis onder water staat. „Dus kiezen veel mensen ervoor om hun huis te verbouwen en te verruimen. Het lagere btw-tarief is goed voor hen, maar ook voor de bouwsector en de economie.”

    • Anne Dohmen
    • Philip de Witt Wijnen