‘Leegstand van boerderijen straks groter dan kantoren’

Dat stond vorige week in Het Financieele Dagblad

illustratie martien ter veen

De aanleiding

‘Leegstand boerderijen straks groter dan van kantoren’, kopte Het Financieele Dagblad vorige week maandag op de voorpagina. „Door de aanhoudende afname van het boerenbedrijf, schaalvergroting en modernisering kan de leegstand van agrarisch vastgoed volgens onderzoeken in omvang weleens groter worden dan die onder kantoren en winkels”, schreef de krant. Veel sites namen het over, zoals Nu.nl, NRC, RTL en Omroep Brabant. We checken of de leegstand van boerderijen groter wordt dan van kantoren.

Waar is het op gebaseerd?

Het Wageningse kennisinstituut Alterra publiceerde in maart een onderzoek naar boerderijen die leeg komen te staan. Het ‘nieuws’ van vorige week was dus al vijf maanden oud. De onderzoekers verwachten dat in 2030 ongeveer 15 miljoen vierkante meter agrarische bebouwing zal leegstaan. Deze leegstand is groter dan de verwachte leegstand van kantoren of winkels in 2030, zo staat in het rapport.

En, klopt het?

Het gaat om een prognose, het is lastig vast te stellen of het feitelijk juist is, dat kan pas in 2030. We kijken waarop de voorspelling gebaseerd is.

Tot 2030 zullen 16.000 tot 24.000 boeren stoppen. Veel bedrijven hebben geen opvolger. Bij de stoppende boeren komen tot 2030 ongeveer 24 miljoen vierkante meter bedrijfsgebouwen (schuren, stallen) en 8 miljoen vierkante meter woonruimte beschikbaar. In totaal gaat het dus om 32 miljoen vierkante meter. Vervolgens wordt de volgende rekensom gemaakt:

De 8 miljoen vierkante meter woonruimte die vrijkomt, tellen de onderzoekers niet mee voor de leegstand, omdat het merendeel bewoond zal blijven.

Vrijkomende bedrijfsgebouwen die gebouwd zijn na 2000, zullen in gebruik blijven, omdat ze nog voldoen aan de hedendaagse eisen. Dit gaat om 4 miljoen vierkante meter.

20 procent van de bedrijfsgebouwen zal in de toekomst gebruikt worden voor ‘niet-agrarische bedrijvigheid’. De onderzoekers nemen dit percentage op basis van cijfers uit het verleden. Het gaat om zo’n 5 miljoen vierkante meter.

De totale leegstand in 2030 komt met de volgende rekensom op 15 miljoen vierkante meter: 32 - 8 - 4 - 5 = 15.

Op deze berekening valt wel wat af te dingen, zegt Edwin Buitelaar, senior onderzoeker grond- en vastgoedontwikkeling bij het Planbureau voor de Leefomgeving. „Het zijn wel erg veel veronderstellingen op elkaar gestapeld. Allerlei moeilijk te voorspellen factoren kunnen nog van invloed zijn op bedrijfsbeëindiging, zoals wet- en regelgeving, voedselprijzen en grondprijzen.” Bovendien, zegt Buitelaar, zou het hergebruik van de boerenbedrijven er in de toekomst mogelijk anders uit kunnen zien: meer woonzorgboerderijen of recreatieve functies.

Dan de vergelijking met de kantoorleegstand. Die bedraagt in 2030 ruim 11 miljoen vierkante meter, staat in het rapport. Klopt dat? Bron is de Landelijke samenvatting kantorenmonitor uit 2012. Het getal wordt weliswaar in dit onderzoek genoemd, maar is voor 2040. De prognose voor 2030 staat niet vermeld, maar de leegstand zal dan zeker niet hoger zijn dan 11 miljoen vierkante meter.

Conclusie

Het Financieele Dagblad opende op de voorpagina met het nieuws dat in 2030 meer leegstand is van boerderijen dan van kantoren. Het bericht is gebaseerd op een vijf maanden oud rapport. In 2030 staat 15 miljoen vierkante meter agrarische bebouwing leeg tegenover ruim 11 miljoen vierkante meter kantoorruimte, zo staat in het rapport. Op de onderbouwing valt het een en ander aan te merken, maar de conclusie lijkt juist. We beoordelen de stelling als grotendeels waar.

    • Steven Verseput