Boze Pakistanen zijn niet in toom te houden

Met een mars op Islamabad demonstreert de oppositie tegen premier Nawaz Sharif, die onrechtmatig aan de macht zou zijn gekomen.

Aanhangers van oud-cricketer en oppositiepoliticus Imran Khan tijdens hun mars naar Islamabad. Foto AFP

„We kunnen onze tsunami tot vóór het huis van de premier en tot vóór het parlement brengen. Maar ik wil niet dat het leger de macht overneemt”, zei Imran Khan, leider van een van de twee oppositiepartijen die een massale demonstratie organiseerden tegen de Pakistaanse regering, zondagavond. Hij sprak vanaf een scheepscontainer in het hart van de Pakistaanse hoofdstad Islamabad.

Tienduizenden tegenstanders van de regering van premier Nawaz Sharif houden zich sinds zaterdagmiddag op aan de rand van de Rode Zone, die is afgezet met containers en wordt bewaakt door zwaar bewapende politieagenten en de Rangers, een paramilitaire elite-eenheid. In de Rode Zone bevinden zich ambassades, het parlement, de premierswoning en het Hooggerechtshof. Minister van Binnenlandse Zaken Chaudry Naser Ali Khan waarschuwde dat het gebied zou worden verdedigd „tegen elke prijs”.

Imran Khan en zijn Beweging voor Gerechtigheid (PTI), de derde partij van het land, eisen het aftreden van premier Nawaz Sharif. Er zijn steeds meer aanwijzingen voor fraude tijdens de verkiezingen van mei vorig jaar in 35 kiesdistricten. Een herziening van de uitslag zou Khans PTI niet aan de macht brengen, maar volgens Khan heeft Nawaz Sharifs PML-N „het mandaat van het volk gestolen” en moeten er nieuwe verkiezingen komen. Hij gaf zondagavond de regering twee dagen de tijd. Daarna zou de Rode Zone bestormd kunnen worden. „Geef mij niet de schuld als ik de mensen niet langer in toom kan houden.”

Imran Khan wordt gesteund door Muhammad Tahrir ul-Qadri, een gematigde geestelijke en leider van een kleine partij. Hij kan veel volgelingen op de been krijgen via zijn netwerk van religieuze scholen. Beide leiders begonnen donderdag vanuit Lahore een eigen ‘lange mars’ op het ruim 300 kilometer verder gelegen Islamabad. Onderweg braken schermutselingen uit met regeringsaanhangers en er zou zijn geschoten op Imran Khan.

Volgens waarnemers ter plaatse heeft Tahrir ul-Qadri meer aanhangers bij de Rode Zone verzameld dan Imran Khan. De schattingen van het totale aantal betogers lopen uiteen van 20 duizend tot 60 duizend. Bij lange na niet de miljoen mensen waarmee Imran Khan de regering had gedreigd. De regering heeft gezegd te willen onderhandelen.

Sharif heeft het Hooggerechtshof gevraagd de aantijgingen van fraude te onderzoeken. Khan en Qadri geloven niet dat zo’n onderzoek onpartijdig kan zijn zolang Sharif aan de macht is.

Nawaz Sharif won de verkiezingen met de belofte de elektriciteitscrisis te bezweren, een einde te maken aan de terreur door gesprekken met de Pakistaanse Talibaan, en de vrede te herstellen met erfvijand India. Daar is niets van de terecht gekomen. De stroomstoringen zijn verergerd en duren soms wel 12 uur achtereen, de gesprekken met de Talibaan waren een fiasco en serieuze besprekingen met India zijn niet gevoerd.

Hoewel de onvrede groot is, waarschuwen andere oppositiepartijen dat het protest „ondemocratische krachten” in de kaart speelt, zeker als de Rode Zone zou worden bestormd. Het machtige leger greep drie keer eerder in Pakistans 67 jarige bestaan de macht, meestal omdat politici ‘chaos’ creëerden. De verkiezingen van vorig jaar waren de eerste in de Pakistaanse geschiedenis die de overgang markeerden tussen twee democratisch gekozen regeringen.

Over de rol van het leger wordt veel gespeculeerd. Begin augustus gaf Nawaz Sharif de beveiliging van Islamabad in handen van het leger. Hij deed dat onder druk van de aangekondigde protestmarsen en aanslagen door de Beweging van Pakistaanse Talibaan (TTP). Die wil zich wreken voor de grote operatie van het leger in Noord-Waziristan, hun thuisbasis aan de grens met Afghanistan.

Het leger zou fel gekant zijn tegen onderhandelingen met India en de pogingen van de regering om generaal Pervez Musharraf te veroordelen wegens hoogverraad, Musharraf zette in 1999 Nawaz Sharif af (toen eveneens premier) en leidde het land tot 2008. Dagblad Dawn citeerde echter anonieme bronnen uit de krijgsmacht die aangaven dat het leger buiten het conflict wil blijven en zich volledig concentreert op de operaties tegen de Talibaan.

    • Joeri Boom