Stamcelonderzoeker slaat de hand aan zichzelf

Foto EPA/Kimimasa Mayama

De Japanse stamcelonderzoeker Yoshiki Sasai heeft zelfmoord gepleegd omdat hij „uitgeput was door een onrechtvaardige haatcampagne van de massamedia en door de verantwoordelijkheden die hij had voor zijn laboratoria”. Dat heeft een advocaat van de familie afgelopen dinsdag gezegd op een persconferentie. Sasai pleegde 5 augustus zelfmoord en liet afscheidsbrieven na voor collega’s en familie. De advocaat citeerde uit die brieven, maar gaf de documenten niet vrij.

Sasai, onderdirecteur van het RIKEN-instituut voor ontwikkelingsbiologie in de Japanse stad Kobe, werd speelbal van de media in de fraudezaak rond stamcelonderzoeker Haruko Obokata. Zij schreef op 29 januari in Nature in twee artikelen hoe bij een relatief eenvoudige zuurbadbehandeling bloedcellen zich lieten herprogrammeren tot pluripotente stamcellen.

Direct na de publicatie, en in de weken erna steeds beslister, waren er twijfels bij collega-stamcelonderzoekers. Zij kregen niet dezelfde resultaten als ze het Obokata-recept in hun lab uitvoerden.

Een onderzoekscommissie van RIKEN oordeelde begin april dat Obokata had gefraudeerd. Begin juli zijn de artikelen met instemming van alle auteurs teruggetrokken.

Sasai was mede-auteur van de gewraakte artikelen. Een onderzoekscommissie van RIKEN (een grote Japanse onderzoeksorganisatie met veel laboratoria) naar de gang van zaken rond het onderzoek keek ook naar zijn aandeel. Hij heeft gezegd in een laat stadium bij het onderzoek betrokken te zijn geraakt en was vooral verantwoordelijk voor redactie van het artikel en de door de tijdschriftredacteuren en reviewers gevraagde aanpassingen. Nergens bevestigde geruchten willen dat Sasai ook een brief voor Obokata achterliet.

    • Wim Köhler