‘Ik heb gewoon gedaan wat ik moest doen’

De 91-jarige Henk Zanoli redde in de Tweede Wereldoorlog een Joodse jongen.

Nu familieleden in Gaza zijn omgekomen, geeft hij zijn Israëlische onderscheiding terug.

De familie Zanoli in 1942.

„Het gedrag van Israël in de strijd tegen de Palestijnen in Gaza valt niet te rijmen met wat mijn moeder en ik in de oorlog hebben gedaan”, zegt de 91-jarige Henk Zanoli. Met broze maar vastberaden stem kiest de voormalige advocaat uit Den Haag door de telefoon zijn woorden.

Deze week retourneerde Zanoli de medaille behorende bij de Israëlische onderscheiding ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’ die hem en zijn moeder door Israël drie jaar geleden was toegekend voor het redden van een joodse jongen tijdens de Tweede Wereldoorlog. Hij geeft zijn onderscheiding „met grote spijt” terug, schrijft hij in een begeleidende brief aan de ambassadeur van Israël in Nederland, Haim Davon.

Zanoli komt tot zijn daad na een bombardement van Israël in Gaza waarbij, op 20 juli jongstleden, in totaal zes leden van zijn familie omkwamen. Het gaat om de schoonfamilie van een kleindochter van zijn broer. Allen stierven in hun verblijf in het vluchtelingenkamp al-Bureij in Gaza. De kleindochter werkt als Nederlands diplomaat in Oman. Zanoli noemt het „bijzonder schokkend en tragisch” dat zijn familie vier generaties na de oorlog in Nederland wordt geconfronteerd met de moord op verwanten in Gaza. „Moord gepleegd door de staat Israël.”

Een warm en liefdevol thuis

De moeder van Zanoli besloot in 1943, tijdens de Duitse bezetting, een joodse jongen van elf jaar oud op te nemen in haar huis in het dorp Eemnes. Zoon Henk haalde de jongen op in Amsterdam en maakte samen met hem een gevaarlijke treinreis terug naar Eemnes. Daar vond de jongen, Elchanan Pinto, een „warm en liefdevol thuis”, zo luidt het oordeel van Yad Vashem dat de onderscheiding toekende aan moeder en zoon. De jongen overleefde de oorlog, werd door een oom in een weeshuis geplaatst en emigreerde in 1951 naar de jonge staat Israël. „Wij hebben deze jongen opgevangen, maar de staat Israël heeft onze familie gewoon uitgemoord”, stelt Zanoli bitter vast.

Door de telefoon vertelt Zanoli, zelf niet joods, dat hij vóór de dood van zes leden van zijn familie het beleid van Israël ook al afkeurde. „Ik was al veel langer tegenstander van dit beleid.” De staat Israël heeft in de loop der jaren, aldus Zanoli, bewezen niet goed te functioneren. „Ze hebben het land van de Palestijnen afgepakt en vervolgens hebben ze de Palestijnen hun rechten ontnomen. Bovendien hebben ze bewezen dat ze een tweede staat voor de Palestijnen niet dulden. Twee staten is dus niet de oplossing voor het conflict.”

Zanoli’s actie werd gisteren wereldnieuws. Zelf vindt hij het niet moedig dat hij zijn onderscheiding terug heeft durven sturen. „Ik heb gewoon gedaan wat ik moest doen. Dit had mijn moeder ook gewild.” Wat hij wél vurig hoopt, zegt hij, is dat hiermee duidelijk wordt dat niet iedereen die zich verbonden voelt met Israël, het gedrag van de regering goedkeurt. „Het uitmoorden van Palestijnen gebeurt door de staat Israël, maar niet iedere inwoner van Israël staat achter dat beleid. Dat moet eens duidelijk worden. Misschien dat er dan ook iets verandert.”

De ambassadeur van Israël in Nederland wil geen commentaar geven. „Wij zijn bekend met het onderwerp, maar we willen er niet op reageren”, aldus de woordvoerder .

    • Arjen Schreuder