Eremedaille oorlogsdaad gaat retour naar Israël

Redder van Joodse jongen stuurt zijn Yad Vashem-onderscheiding terug.

„Het gedrag van Israël in de strijd tegen de Palestijnen in Gaza valt niet te rijmen met wat mijn moeder en ik in de oorlog hebben gedaan”, zegt Henk Zanoli (91), aan de telefoon in Den Haag. Met broze maar vastberaden stem kiest de voormalige advocaat zijn woorden.

Deze week retourneerde Zanoli „met grote spijt” de medaille die hoort bij de Israëlische onderscheiding ‘Rechtvaardige onder de Volkeren’ die hem en zijn moeder door Israël drie jaar geleden werd toegekend voor het redden van een joodse jongen tijdens de Tweede Wereldoorlog.

Zanoli heeft tot de teruggave besloten na een bombardement van Israël in Gaza op 20 juli jongstleden. Daarbij kwamen zes van zijn familieleden om. Het gaat om de schoonfamilie van een kleindochter van zijn broer, die allen stierven in hun verblijf in het vluchtelingenkamp al-Bureij in Gaza. De kleindochter werkt als Nederlands diplomaat in Oman. Zanoli noemt het „bijzonder schokkend en tragisch” dat zijn familie vier generaties na de oorlog in Nederland wordt geconfronteerd met de moord op verwanten in Gaza. „Moord gepleegd door de staat Israël”, schrijft hij in een brief aan de Israëlische ambassadeur in Nederland, Haim Divon.

Tijdens de Duitse bezetting besloot de moeder van Zanoli, in 1943, de elfjarige Joodse Elchanan Pinto, op te nemen in haar huis in het dorp Eemnes. Haar twintigjarige zoon Henk haalde hem op in Amsterdam. Samen met hem maakte hij de gevaarlijke treinreis terug naar huis. Daar vond deze jongen, een „warm en liefdevol thuis”, luidde het oordeel van Yad Vashem, het Israelische holocaustmuseum dat de onderscheiding toekende aan moeder en zoon. De jongen overleefde de oorlog, werd door een oom in een weeshuis geplaatst en emigreerde in 1951 naar de jonge staat Israël. „Wij hebben deze jongen opgevangen, maar Israël heeft onze familie uitgemoord”, stelt Zanoli bitter vast.

Door de telefoon vertelt Zanoli dat hij vóór de dood van zes leden van zijn familie het beleid van Israël al afkeurde. De staat Israël heeft in de loop der jaren, aldus Zanoli, bewezen niet goed te functioneren. „Ze hebben het land van de Palestijnen afgepakt en hun vervolgens hun rechten ontnomen. Bovendien hebben ze bewezen dat ze een tweede staat voor de Palestijnen niet dulden. Twee staten is dus niet de oplossing voor het conflict. De oplossing is een democratisch land waarin de Palestijnen meer rechten hebben.”

Zanoli’s actie is opmerkelijk. „O ja, vindt u dat?” vraagt hij. In elk geval werd hij gisteren wereldnieuws. „Dat is waar. Ook The New York Times toont belangstelling.” Maar om nu te stellen dat hij moedig is geweest door de prestigieuze onderscheiding terug te sturen, gaat hem te ver. „Nee. Ik heb gedaan wat ik moest doen. Dit had mijn moeder ook gewild.” Wat Zanoli wél vurig hoopt, zegt hij, is dat door zijn handelen meer mensen duidelijk wordt dat niet iedereen die zich verbonden voelt met Israël het gedrag van de regering goedkeurt. „Het uitmoorden van Palestijnen gebeurt door Israël, maar niet iedere inwoner van Israël staat achter dat beleid. Dat moet eens duidelijk worden. Misschien dat er dan ook iets verandert”, aldus Zanoli.

De Israëlische ambassadeur in Nederland geeft geen commentaar. „Wij zijn bekend met het onderwerp, maar we willen er niet op reageren”, aldus zijn woordvoerder.

    • Arjen Schreuder