opinie

    • Ilja Leonard Pfeijffer

Tegen een brallende agent zonder uniform mag je zeggen wat je denkt

Mag je als privépersoon spreken of schrijven over je werk? Een ambtenaar deed het en is nu geschorst. Heel onterecht, vindt Ilja Leonard Pfeijffer.

Mag je als werknemer kritiek hebben op je baas? Mag je een mening hebben die ingaat tegen het officiële beleid van je werkgever?

Vroeger, toen ik nog een baas had, waren dat vragen waarmee ik regelmatig te maken had. Ik was als docent verbonden aan de Leidse Universiteit en schreef regelmatig voor het Leids universitair weekblad Mare. Dat leidde wel eens tot conflicten. Zo schreef ik ooit een satirische column over een extreem ijdele hoogleraar. Ik had zijn naam niet genoemd, maar toch herkende professor Runia zichzelf in het stukje en hij wilde mij ter verantwoording roepen. Mijn enige redding was dat ook professor Schrijvers zich in hetzelfde stukje herkende, hetgeen de zaak van professor Runia aanzienlijk verzwakte.

In de Mare verschenen regelmatig uiterst kritische stukken over het beleid van het college van bestuur en daar konden die managers heel slecht tegen. Wij verdedigden ons door te stellen dat een academische gemeenschap niet kon floreren zonder onafhankelijk nieuwsblad. Zij vonden dat onzin. ‘In het bedrijfsblad van Shell wordt ook geen kritiek op Shell getolereerd.’ Zo dachten zij erover. Maar wij wonnen, want wij hadden gelijk.

En wat nou als een medewerker van Shell op zijn eigen Facebookpagina kritiek uit op de verwoesting van het milieu door toedoen van Shell in het zuiden van Nigeria? Wat als hij ’s avonds als privépersoon twittert dat de betrokkenheid van Shell bij het regime van Poetin verachtelijk is? Als Shell zo iemand op staande voet zou ontslaan, met het argument dat zijn uitlatingen betrekking hebben op het werk van Shell, zouden we er massaal schande van spreken. En terecht.

Gelden voor ambtenaren andere regels? Die vraag is actueel geworden door Yasmina Haifi, een ambtenaar van Veiligheid en Justitie, die is gedetacheerd bij het Nationaal Cyber Security Center, dat valt onder de Nationaal Coördinator Terrorisme en Veiligheid (NCTV). Zij twitterde dat ISIS een ‘vooropgezet plan van zionisten’ is. Daarbij maakte zij duidelijk dat ze sprak als privépersoon. Althans achteraf. Toch is ze geschorst. De woordvoerder van Justitie zegt: „Aangezien haar uitingen betrekking hebben op het werk van de NCTV en het Nationaal Cyber Security Center, wordt haar detachering onmiddellijk beëindigd.”

Ambtenaren vallen onder de ministeriële verantwoordelijkheid. Maar dat geldt toch alleen voor ambtenaren in functie? Onder werktijd moet je je werk doen en je houden aan de spelregels, dat snap ik. Maar de ministeriële verantwoordelijkheid strekt zich toch niet uit tot wat een ambtenaar doet, denkt en zegt in zijn vrije tijd?

Het beledigen van een ambtenaar in functie is strafbaar. Maar zodra agent Jan zijn uniform uit heeft en staat te brallen op een verjaardagsfeestje, mag je zeggen dat hij een lul is. Dat zelfde onderscheid zou moeten gelden voor uitlatingen van ambtenaren.

    • Ilja Leonard Pfeijffer