Rebellen op vlucht, Russische opmars

Nu separatistische milities meer en meer in de tang zitten, manoeuvreren Russische pantservoertuigen op Oekraïens grondgebied.

Chauffeurs in het Russische konvooi laten hun lading zien bij Kamensk-Shachtinski, vlak bij de grens. Foto Reuters

Colonnes Russische pantservoertuigen hebben vandaag de Oekraïense grens overschreden en opereren nu in de Donbass.

Volgens de Oekraïense autoriteiten bevindt een onbekend aantal pantservoertuigen zich in Izvarino, nabij de grens met Rusland. In Izvarino, dat nog in handen is van separatistische milities, kan het Russische ‘humanitaire konvooi’ zijn hulpgoederen verder transporteren naar Loegansk en andere intussen bijna volledig omsingelde steden in de Donbass.

Bij het hulpkonvooi van bijna driehonderd vrachtwagens, die voor de grens bij Kamensk-Sjachtinski halt gehouden hebben, zouden zich ook twaalf Russische militaire pantservoertuigen hebben gevoegd.

Omgekeerd hebben enkele tientallen Oekraïense grenswachten vandaag juist Russisch grondgebied betreden om de honderden trucks met hulpgoederen te inspecteren. Ze worden begeleid door medewerkers van het Internationale Rode Kruis.

De regering in Kiev sluit niet uit dat er, onder het mom van humanitaire hulp, militair materieel het rebellengebied in de Donbass binnengesmokkeld wordt. Oekraïne eist daarom dat de vrachtwagens en lading worden overgedragen aan het Rode Kruis.

De Oekraïense melding over de aanwezigheid van Russische eenheden in de Donbass wordt bevestigd door Britse en Franse verslaggevers, die vannacht al eerder bekendmaakten dat ze hadden gezien dat er Russische pantservoertuigen langs en op Oekraïens grondgebied aan het manoeuvreren waren. Exacte richting en doel ervan was hen echter niet duidelijk.

De voorzichtige Russische opmars kan te maken hebben met de militaire en politieke toestand in de afgescheiden volksrepublieken Loegansk en Donetsk. De pro-Russische rebellen verliezen momenteel zo veel terrein dat het hulpkonvooi uit Rusland niet meer ongestoord de steden Loegansk en Donetsk kan bereiken. De meeste strijd wordt geleverd bij Sjachtjorsk, Pervomaisk en Torez, het gebied waar het passagiersvliegtuig MH17 een maand geleden is neergestort.

Volgens Kiev is Loegansk intussen zo goed als omsingeld door Oekraïense troepen. Anders dan Russische media melden, ligt het leven er volgens verslaggever van het Duitse weekblad Der Spiegel niet volledig stil. Maar omstandigheden verslechteren er wel met de dag. Donetsk is al langer afgegrendeld. De stad zelf staat nog onder controle van de pro-Russische milities. Bij beschietingen over en weer zijn afgelopen etmaal elf doden gevallen. In enkele wijken zijn elektriciteit en stromend water uitgevallen.

Ook de politieke machtsbasis van de rebellen verschrompelt. Elke dag treden er meer en vooral belangrijkere separatistische leiders terug.

Gisterochtend trad eerst ‘premier’ Valentin Bolotov van de Volksrepubliek Loegansk af. Hij zou gewond zijn geraakt. Kort voor zijn vertrek ondertekende Bolotov nog wel een oekaze waarmee hij alle mannen tussen 18 en 60 jaar oud verbood Loegansk te ontvluchten. De helft van de inwoners heeft de stad inmiddels verlaten. Wie hem opvolgt, is nog niet bekend.

Later op de dag werd bekend dat ook militiecommandant Igor Strelkov, de ‘minister van Defensie’ van de volksrepubliek Donetsk, uit functie was teruggetreden. Strelkov is een Rus uit Moskou. Als vrijwilliger/huurling heeft hij furore gemaakt in Slavjansk, het eerste rebellenbolwerk dat door Oekraïense troepen werd heroverd. Strelkov, die verantwoordelijk wordt gehouden voor bijvoorbeeld standrechtelijke executies van kleine gauwdieven, zou nu zijn belast met „ander belangrijk werk”. Hij is opgevolgd door een lokale rebel. Onbekend is waar Strelkov zich bevindt. Er doen verschillende geruchten de ronde. Hij zou gewond zijn, hij zou weer in Moskou terug zijn of hij zou naar de Krim zijn uitgeweken. Igor Strelkov loopt volgens sommige bronnen in Rusland gevaar. Hij zou in de ogen van het Kremlin té populair zijn geworden.

Vorige week is ook al de Russische premier in Donetsk ontslagen. De Moskoviet Aleksandr Borodaj werd vervangen door de autochtone leider Aleksandr Zachartsjenko, een man die zijn opmars bij de rebellen begon als voorman van een sportschool.

    • Hubert Smeets