Overschot groente kan prima naar voedselbank

Volgende week komt Europa met compensatie voor telers. Zij kunnen overschotten dan aan de voedselbank geven.

De compensatieregeling die de Europese Commissie begin volgende week zal aankondigen voor groente- en fruittelers maakt hoogstwaarschijnlijk de weg vrij om overschotten aan de voedselbanken te doneren. Dat zegt Albert Jan Maat, voorzitter van brancheorganisatie LTO Nederland. Na overleg van de Europese ministers van Landbouw maakte eurocommissaris Dacian Ciolos gisteren bekend dat er hulp komt voor telers die lijden onder de Russische sancties. Over welke gewassen of bedragen het gaat moet volgende week duidelijk worden.

Maat, die ook voorzitter is van de Europese boeren- en tuindersorganisatie Copa, verwacht dat Nederlandse telers van tomaten, paprika’s en champignons op steun kunnen rekenen. Hij gaat uit van een regeling waarbij Europa en de telers de kosten delen om overschotten ‘uit de markt te halen’. Die overschotten zouden prima ten goede kunnen komen aan de 85.000 tot 100.000 Nederlanders die afhankelijk zijn van de voedselbank, zeggen Maat en Salomon Querido, het bestuurslid van Voedselbanken Nederland dat verantwoordelijk is voor voedselverwerving.

„Misschien 10 procent van de 35.000 gezinnen die wekelijks een pakket krijgen ontvangen verse groente of fruit”, zegt Querido. In het westen van het land is dat vaker dan in het oosten, omdat die voedselbanken dichter bij het Westland zitten. „Een teler die iets overheeft rijdt nu eenmaal makkelijker van Naaldwijk naar Den Haag dan naar Oost-Groningen.”

Querido zou willen dat iedereen per week drie kilo groente en fruit krijgt. De voedselbanken hebben de logistieke capaciteit om dat te distribueren, zegt hij. Als de telers bereid zijn hun overschot naar een van de acht distributiecentra van de voedselbanken te rijden, kunnen de vrijwilligers van de organisatie dat van daaruit naar de 155 voedselbanken brengen. Het enige praktische punt is dat de producten op maandag of dinsdag geleverd moeten worden, zegt Querido, zodat er tijd is om ze in de pakketten te verwerken. Die worden doorgaans op donderdag of vrijdag uitgedeeld.

LTO-voorzitter Maat zegt dat er bij telers „zeker” bereidheid toe bestaat. „Een sociale bestemming staat bovenaan onze lijst.” Alternatieven zijn verwerking tot veevoer of vergisting tot biogas. Of niet oogsten. „Oogsten kost toch een paar cent per kilo”, zegt Maat. Waarschijnlijk zullen er dus ook telers zijn die daarvoor kiezen.

Om zoveel mogelijk te kunnen profiteren van de overschotten is Querido in gesprek met soepproducenten. „Het allermooiste zou zijn als zij bereid zijn om de groente te verwerken tot soep in potten of zakken, producten die langer houdbaar zijn. We benaderen nu grote en kleine productenten.”

Maat heeft bij staatssecretaris Dijksma (PvdA, Landbouw) en bij eurocommissaris Ciolos bepleit om een sociaal programma te faciliteren. Een mogelijke hobbel op de weg is het mededingingsrecht. „De telers zouden een collectieve afspraak moeten maken om partijen uit de markt te nemen. Als je die dan toch voor consumptie aanbiedt zou dat collectieve marktbeïnvloeding genoemd kunnen worden.

Maat en Querido vinden beiden dat hier geen sprake van is. Querido: „De mensen die eten van de voedselbank krijgen zouden deze groente en fruit toch al niet kopen.” Om die reden verwacht Maat dat de Europese Commissie dit probleem heeft opgelost voordat zij begin volgende week de regeling presenteert.