Iedereen verdient aan al die boeken, behalve de auteur

Negenhonderd schrijvers plaatsten deze week een advertentie in The New York Times tegen Amazon. Die zou e-boeken te goedkoop verkopen.

Sarah Smiley is schrijfster, columniste, moeder van drie jongens en echtgenote van een militair. Voor actievoeren heeft ze doorgaans geen tijd. Smiley is verontwaardigd. „Het liefst zit ik in stilte te schijven”, zegt zij. „Maar nu is het nodig dat we als schrijvers collectief opstaan. Amazon is te machtig, ze kunnen ons makkelijk de rug toekeren.”

Smiley (38) kwam vorig jaar met de bestseller Dinner with the Smileys, haar memoires over een jaar als alleenstaande ‘legermoeder’, toen haar man was uitgezonden. Het boek werd door Hyperion uitgegeven, maar Hyperion werd overgenomen. Nu zit ze bij Hachette, een van de grote uitgevers in de VS, die een hooglopend prijsconflict met Amazon heeft.

Net als iedereen die een boek wil verkopen, is Smiley als schrijfster onlosmakelijk verbonden aan Amazon. „Je succes en reputatie zijn afhankelijk van je cijfers op Amazon.”

Schrijvers als zij zitten gevangen in de ruzie tussen de webwinkel en Hachette. Vanwege het publieke dispuut over de prijs van e-boeken weigert Amazon om sommige publicaties van Hachette nog aan te bieden. Amazon wil elk e-boek voor 9,99 dollar of minder kunnen verkopen. Hachette wil dat zelf bepalen. Maar Hachette maakt prijsafspraken met andere ‘elitaire’ uitgevers, vindt Amazon.

En dus treitert de ‘alleswinkel’ al maanden: door Hachette-auteurs geen aanbiedingen te geven, door boeken traag te verzenden, door er te weinig op te slaan en ‘niet beschikbaar’ te moeten melden. Het is Smiley allemaal overkomen.

Selectieve wraak

De tactieken komen neer op chantage en onethisch wangedrag, vindt de uitgeverijtop. Ook een groep van bijna duizend schrijvers heeft zich – onder de naam Authors United – tegen Amazon gekeerd. „Het is verkeerd”, schreven zij eerder deze week in een paginagrote advertentie in The New York Times, „dat Amazon een groep schrijvers, die niet bij de ruzie betrokken zijn, eruit pikt voor selectieve wraak.”

Amazon heeft het klaargespeeld om een zeldzame vorm van overeenstemming tussen de rechtse opiniepagina van The Wall Street Journal en het linkse commentaar van The New York Times te bewerkstelligen. Beide kranten hebben zich tegen de praktijken van Amazon uitgesproken, evenals de populaire tv-presentator Stephen Colbert en een groep uitgevers die klanten oproepen om Amazon te omzeilen. Gezien de recente verliescijfers – 94 miljoen euro in het tweede kwartaal – is voortgaande negatieve publiciteit zeker niet in het belang van Amazon.

Terug naar de boekhandel

Smiley hoopt dat schrijvers én klanten wakker worden door het conflict. In de landelijke staat Maine, waar zij woont, zijn vooral kleine winkels. Die lijden onder de toenemende macht van Amazon. „We moeten ze steunen”, zegt Smiley. Ze merkt op Twitter en Facebook dat anderen besluiten om te doen wat zij zelf ook doet: voor handdoeken gaat ze nog wel naar Amazon, maar voor de laatste twee boeken die ze kocht reed ze naar de onafhankelijke boekhandel in de stad.

Het dispuut is al maanden bezig en vanaf het begin is Amazon de boeman in de ogen van het publiek. „Bijna achtduizend tweets over ons verhaal over Amazon/Hachette”, twitterde een The New York Times-journalist. „Wacht nog steeds op één die de kant van Amazon kiest.”

Ook door de grote namen die de kant van Hachette kiezen – Donna Tartt, Stephen King, JK Rowling – ligt het voor de hand om de groeiende monopolist als bad guy te zien, zegt de science fiction-schrijver John Scalzi. Maar de werkelijkheid is volgens hem minder eenduidig.

Iedereen komt op voor zijn eigen belang, zegt Scalzi (45). Een wenselijke uitkomst kan hij zich niet indenken. „Wenselijk voor wie? Lezers willen boeken, schrijvers willen lezers, Amazon wil geld verdienen met Hachette-boeken, en Hachette wil niet nog meer betalen voor de boekenverkoop op Amazon.” Hij voorspelt dat schrijvers aan het kortste eind zullen trekken. Uitgevers en verkopers verdienen goed aan e-boeken, terwijl schrijvers daar minimaal van profiteren.

Wat Smiley vooral dwarszit, is het gebrek aan respect voor mensen die jaren aan een boek besteden. Bij haar uitgever ervaart ze dat wel: „Ze waren er vanaf het begin, ze hebben me ondersteund en een boek met me gemaakt. Wat doet Amazon? Ze verkopen mijn boek.”

Als ze JK Rowling van de Harry Potter-reeks was, zou het haar misschien niet veel schelen. „Maar ik begin pas net, een boek is als een kind dat je de wereld instuurt. Wil Amazon echt een reputatie krijgen van een bedrijf dat dromen de grond in trapt?”

    • Diederik van Hoogstraten