Tips voor Lowlands: het literatuuraanbod

De Noorse schrijver Karl Ove Knausgård, die op het Lowlandsfestival wordt geïnterviewd door Renske Jonkman. Foto screenshot Youtube.com

Aankomend weekend vindt tussen 15 en 17 augustus het driedaagse Lowlandsfestival weer plaats in Biddinghuizen. Ook literatuur is dit jaar weer volop aanwezig op Lowlands. NRC Boeken sprak de makers van de literaire programma’s over hun verwachtingen voor het komende weekend.

Interviews & Literatuur

  • Karl Ove Knausgård (interview door Renske Jonkman)
  • Eén dag is hij maar in Nederland, de Noorse schrijver Karl Ove Knausgård. Aan journalist en schrijfster Renske Jonkman de eer om dé ‘literaire rockster’ van dit moment op Lowlands te interviewen. Jonkman, oud-winnares van de Lowlands-schrijfwedstrijd (de prijs wordt ook dit jaar uitgereikt), kijkt uit naar de ontmoeting:

    “Ik heb alle Nederlandse delen van zijn prachtige reeks Mijn strijd gelezen. Beter gezegd: verslonden. Zijn boeken gaan over een normale man, die een gewoon leven leidt. En dat gewone leven wordt interessant omdat het zo mooi in detail beschreven is. Zijn boeken hebben geen thrillerachtige elementen, geen plot. En toch zijn ze verslavend. Ze maken een leeshonger in mij wakker.
    Het lijkt me heel bijzonder om hem te ontmoeten. En ik ben vooral benieuwd naar de praktijk van zijn schrijven. Hoe zagen zijn werkdagen eruit? Hoe schrijf je 3500 pagina’s in een paar jaar tijd? En hoe heeft hij zijn leven zo in detail kunnen beschrijven? Heeft hij zo’n sterk geheugen? Hield hij een dagboek bij? Gebruikt hij fantasie om de gaten in zijn geheugen op te vullen?”

  • Tom Rachman (interview door Jasper Henderson)
  • De Canadese schrijver en Herald Tribune-journalist Tom Rachman baarde in 2010 opzien met zijn sterke debuut De onvolmaakten. Vlak na de verschijning van Rachmans tweede roman De opkomst en ondergang van grootmachten, wordt hij op Lowlands geïnterviewd door publicist Jasper Henderson. Henderson:

    “Waar ik het met Rachman vooral over willen hebben is de vorm die hij voor zijn tweede roman gekozen heeft. Alle tijdsperiodes in het boek, over een vrouw die erachter komt dat haar leven totaal anders in elkaar zit dan ze dacht, lopen door elkaar heen. Bovendien heeft Rachman veel in dit boek willen stoppen. In deze rijke ideeënroman schrijft hij onder andere over het computertijdperk, globalisering, oplichterij, het ontwortelde individu, de betekenis van boeken. Het lijkt soms wel alsof hij moeite heeft gehad om al die ideeën in de juiste vorm te passen, om alle karakters en draadjes bij elkaar te houden. Het gaat goed, want het draait in de roman ook juist om die wankele samenhang. Dit is een sterke roman. Maar ik vraag me af of hij tijdens het schrijven nooit bang is geweest dat zijn bouwwerk uit zijn handen zou vallen?”

  • Literaturfest
  • De échte allerlaatste Literaturfest? “Dat is niet zo”, zegt Ernst-Jan Pfauth, één van de oprichters. De laatste editie van het op zijn hoogtepunt gestopte hippe literatuurfestival vond in mei van dit plaats in de Amsterdamse Rode Hoed. Bij deze editie, die weliswaar als ‘Literaturfest’ in het programmaboekje van Lowlands staat, zijn journalisten Tim de Gier (Vrij Nederland) en Daniel van der Meer (literair tijdschrift Das Magazin) afwezig. Een begrijpelijke fout, aangezien Pfauth zijn boekenprogramma op Lowlands presenteert met Literaturfest-compagnon Toine Donk (ook van Das Magazin). Dit keer valt het festival echter onder De Correspondent.

    Centraal staat het kinderboek. Pfauth en Donk praten over het genre met rappers MC Fit, Typhoon en Vjèze Fur. Pfauth:

    “Wanneer praten we nou over kinderboeken? Niet vaak merk ik. Het gesprek gaat toch eerder over de laatste aflevering van Games of Thrones. Door met een aantal stoere mannen over hun meest inspirerende kinderboek te praten, leek het ons leuk om daar een aanleiding voor te creëren. Interessant, want kinderboeken liggen vaak aan de basis van later werk. Ook bij deze rappers, die onder andere zullen praten over Geronimo Stilton en Rupsje Nooitgenoeg.”

    Donk:

    “We weten allemaal hoe dat de kindertijd de meest vormende periode is in iemands leven, dus ik kijk er naar uit om te horen hoe Rupsje Nooitgenoeg het werk van Vjeze Fur heeft gevormd.”

  • Waumans & Victoria’s Groot Internationaal Literair Variété Spektakel
  • Helaas geen ‘kutrecensie’ bij deze Lowlandspremière van de literatuurshow van schrijvers Rob Waumans en Ivo Victoria. Voor de rubriek, waarin met een auteur wordt nagepraat over de gevolgen van een negatieve recensie, werd geen aansprekende recensie gevonden. Waumans:

    “We hebben de Kutrecensie meerdere malen op festivals gedaan, maar het is een delicate rubriek waarvoor precies de juiste recensie gevonden moeten worden, die past bij de auteur. Soms lukt dat, soms niet. Wel gaan we zoals gebruikelijk in ieder interview een verrassingselement aanbrengen. Om onze gasten een beetje van slag te brengen. Voor Joke van Leeuwen hebben we ‘extravaganzebord’ ontwikkelt: een dobbelspel met heftige en luchtige vragen. Ik denk dat ons programma goed aansluit op het typische Lowlandspubliek. Een gevarieerd programma dat lekker snel gaat. Ideaal.”

    Bekijk hoe de Zeeuwse singer-songwriter Broeder Dieleman meedoet aan het Extravaganzeborden op Oerol:

  • Debuterende duo: Renee en Eva Kelder (interview door Maurice Seleky)
  • De afgelopen maanden trokken de dit jaar als romanschrijvers gedebuteerde zusters Renee en Eva Kelder als ‘debuterend duo’ langs bibliotheken en boekhandels in Nederland. De openhartigheid die ze in de afgelopen maanden zo vaak zijn tegengekomen, hopen ze volgens Eva Kelder op Lowlands terug te zien:

    “Mijn zus Renee is 6 jaar lang verslaafd geweest aan GHB. Ze gaat er op Lowlands een fragment over voorlezen, een nogal genante passage. Vervolgens zullen wij aan het publiek gaan vragen wat het gekste is dat zij ooit onder invloed van drank en drugs hebben gedaan. Om het publiek uit te dagen, gaan we meer vragen stellen. Zo willen we er achter komen op welk moment mensen zich anders hebben voorgedaan dan ze in werkelijkheid zijn. Wanneer was je fake? Wij zijn heel eerlijk. We hebben gemerkt dat mensen ons daardoor alles durven vragen. Hopelijk durft het Lowlandspubliek dat ook.”

Lowlands schrijfwedstrijd

Je leest het goed, de fameuze Lowlandsschrijfwedstrijd is terug. ‘Uit bijna 500 inzendingen krijgen de schrijvers van de beste drie verhalen ieder twee tickets voor het hele Lowlandsweekend en strijden in de Romeo om de kroon van de Grote Lowlands Schrijfwedstrijd 2014’, valt te lezen op de site van het festival. De winnaar mag z’n verhaal op Lowlands voorlezen, tijdens de ‘OMG Ik Ben Schrijver’ show. Die wordt gepresenteerd door DWDD-Jakhals Janine Abbring. Manon Uphoff, Pepijn Lanen en Maartje Wortel geven daarnaast tips wat je allemaal juist wel of juist niet moet doen als aankomend auteur. Uphoff geeft alvast schrijftips waar ze zelf wat aan heeft:

“Links iets of iemand die me aanvuurt: schrijf en denk zonder censuur, laat alle gedachten vrij, gedraag je als een verliefde of een dwaas. Daarna, rechts, een stem die roept ‘dwaas’, ‘verblinde verliefde’, voegt het iets toe aan wat er al bestaat of heb je gewoon nog meer rommel gestort? Die twee krachten in een arena. De ene gewapend met wat ik net heb geschreven, de ander met het rode potlood of de vinger bij de delete-knop. En ik huiverend en bleek op de tribune – en altijd kiezend voor de winnaar. En: wees genereus.”

Muziek & Literatuur

  • Schurkenbloed
  • Schrijver Jan van Mersbergen, bekend van zijn AKO-genomineerde carnavalsroman Naar de overkant van de nacht, tipte het boek bij Meulenhoff: de wildwestroman In The Roque Blood van James Carlos Blake. Binnenkort verschijnt de Nederlandse vertaling, Schurkenbloed. Op Lowlands brengt Van Mersbergen met bevriende muzikanten Jan van Doorn, Djurre de Haan en Tim Knol – het Whatsapp-groepje de ‘Yo-groep’ - een muzikale ode aan het boek. Van Mersbergen:

    Schurkenbloed is een prachtig familieverhaal over twee broers die elkaar kwijtraken en weer terugvinden. Bloed vindt elkaar altijd terug. Het is een boek met een prettig ritme, met eenvoudige zinnen en simpele woorden. Alsof Blake het je vertelt. En erg zintuigelijk: je voelt als lezer wat die jongens doormaken. Op Lowlands willen we Schurkenbloed eren met countrymuziek en voorleesfragmenten. Er worden nummers gespeeld van onder andere Nick Cave. Eén nummer werd speciaal voor dit Lowlandsevenement geschreven.

  • Riddim
  • ‘Dampend nachtprogramma waarin literatuur en muziek samensmelten in een feestzee van riddims en rhymes’, aldus de organisatie van Lowlands. Na drie andere Nederlandse literatuurfestivals doet het literaire dansprogramma Riddim dit jaar ook Lowlands aan. De bedoeling is dat schrijvers op bestaande dancehall-melodieën nieuwe teksten maken. Kim van Kaam, producent en programmamaker van het Nijmeegse literaire productiehuis De Wintertuin, organisator van Riddim:

    “Bij Riddim worden melodieën gekoppeld aan poëzie. Alles dichters hebben die melodieën opgestuurd gekregen. Daar hebben ze poëzie op geschreven die ze tijdens Riddim zullen voordragen. De muziek is erg opzwepend, met verschillende ritmes. Van het publiek wordt verwacht dat ze gaan dansen. Dat er een feest wordt gebouwd.”

Luister alvast een voorproefje van Elfie Tromp:

Oefen alvast je dancehall-moves met deze uitlegvideo:

Voordracht

  • Sunday in the Village
  • Naast Literaturfest, heeft ook de maandelijkse hippe literatuuravond van schrijver Thomas Verbogt en Alma Mathijsen in de Amsterdamse kroeg Tabac op de Brouwersgracht de weg naar Lowlands gevonden. Het recept blijft voor Lowlands hetzelfde. Verbogt:

    “Schrijvers, dichters, singer-songwriters: ze treden ook op Lowlands op namens Sunday in the Village. Ik kijk er erg naar uit. Mijn ervaring met literaire avonden was altijd dat je er een zaal vol vijftigers mee trekt. De afgelopen drie jaar trokken wij twintigers en dertigers. Onder andere Lieke Marsman, Lucky Fonz III, Anton Dautzenberg en Douwe Bob zijn op Lowlands onze gasten. Zij gaan voordragen binnen thema’s als verloren liefde, thuiskomen. Ik hoop dat het weer intiem wordt, een show met mooie levendigheid. We gaan het zien. Veel wat er gebeurt is altijd heel erg onverwacht.”

    Luister je alvast in met een Lucky Fonz-liedje:

  • Drie heren van het zeer korte verhaal
  • Een liefdesverklaring aan het korte verhaal van de jonge schrijvers Nyk de Vries en Joubert Pignon met A.L. Snijders, de man achter het fenomeen ‘Zeer Korte Verhaal’ (ZKV). Volgens diens uitgever Martien Frijns, na Snijders’ vrouw de eerste die een nieuw ZKV onder ogen krijgt, werkt Snijders graag samen met een jonge auteurs.

    “Er ontstaat altijd een leuke wisselwerking tussen oude en jonge generatie. In het verleden gebeurde dat ook met Arjen Lubach.”

    Het Zeer Korte Verhaal – de term werd in 2006 verzonnen door Snijders in samenspraak met uitgever Paul Abels – past volgens Frijns mooi bij de gedachtewereld van de op een Gelderse boerderij woonachtige schrijver:

    “Snijders vindt zichzelf te onrustig, heeft weinig zitvlees. Na een half uur gaat hij het liefst weer naar buiten om te schilderen, met de tractor rond te rijden op zijn boerderij. In een ideale ZKV zit een onverwachte wending. Het moment waarop je als lezer denkt: waar komt dit vandaan? Je gaat ervan glimlachen of je gaat het voorgaande weer anders lezen. Dat is de kracht van Snijders.”

  • Woord!
  • Schrijver Rob Waumans bedacht het concept voor Woord!, een poëtische ontmoeting tussen rappers en dichters als Ellen Deckwitz, toen hij vorig jaar op Lowlands naar een hiphop-act stond te kijken:

    “Ik bedacht me toen dat het mooi zou zijn om die rappers in een literatuurtent te krijgen. Vroeger was Nederrap een vrij plat genre, maar nu wordt er echt wat gezegd. En dichters worden steeds meer performers. Ik wilde die twee disciplines wel eens samen zien. Zowel rappers als dichters gaan voordragen. Dan hoop ik dat literatuurliefhebbers waardering zullen opbrengen voor rap. Ik ben benieuwd welk publiek er op Woord! af gaat komen.”

    • Roderick Nieuwenhuis