Schepen en cyclonen verjagen schildpad van Groot Barrièrerif

Het grootste koraalrif ter wereld wordt bedreigd door economische activiteit en opwarmend zeewater.

Lees de analyse van de Great Barrier Reef Marine Park Authority over de zorgwekkende staat van ’s werelds grootste (2.600 kilometer lang) en meest diverse (1.600 vissoorten) koraalrif en je beseft hoe hoog de prijs van economische groei is. Vergeleken met het vorige rapport van de Australische toezichthouders uit 2009 zwemt er minder vis, bloeit er minder koraal, zijn er minder zeekoeien, haaien, roggen en schildpadden. Terwijl het aantal scheepsbewegingen, krachtige cyclonen en havenuitbreidingsprojecten is toegenomen.

„Zelfs met initiatieven om bedreigingen te beperken en weerbaarheid te verbeteren is het toekomstperspectief voor het Groot Barrièrerif slecht”, schrijft de Marine Park Authority in zijn vijfjaarlijkse rapport.

Klimaatverandering is volgens de toezichthouder de grootste boosdoener. Door warmer zeewater sterft het koraal af en kunnen er sneller krachtige stormen ontstaan die het gebied verwoesten of op land overstromingen veroorzaken. Die overstromingen zorgen voor meer voedingsstoffen in het water, waardoor de populatie van koraal-etende zeesterren sterk toeneemt. Hapje voor hapje verdwijnt het rif. In 1985 was nog 30 procent van de oppervlakte van het rif bedekt met hard koraal, nu is dat nog 10 procent.

Naast klimaatverandering bedreigt de rol van Australië als graanschuur, melkstal en grondstoffenmijn van Azië het rif. Om de mijnen te bemannen, de spoorwegen naar de havens aan te leggen en de kades te bouwen trekken jaarlijks duizenden mensen naar Queensland. De komende 20 jaar zal de bevolking jaarlijks met 1,6 procent toenemen. Alleen al de aanwezigheid van deze mensen, die hun gras bemesten, toiletten doorspoelen en in het weekend op hun plezierboten ronddobberen, heeft een negatieve invloed op de waterkwaliteit bij het rif.

Om de Australische economie, en Chinese staalfabrieken en Japanse elektriciteitscentrales, draaiende te houden, wordt er flink in havenuitbreiding geïnvesteerd. Hay’s Point, in de zuidelijk helft van het beschermde gebied is inmiddels uitgegroeid tot een van de grootste havens voor steenkool ter wereld. Het afgelopen jaar voeren 9.619 schepen door of langs het Groot Barrièrerif. Naar verwachting zal dit aantal de komende 20 jaar met 250 procent toenemen. Om de schepen aan te kunnen, wordt een deel van de twaalf havens uitgebaggerd en het slib rondom of op het beschermde rif gegooid. Dat vermindert de waterkwaliteit en verstoort het leven onder water, concludeert de Marine Park Authority.

Het kritische rapport volgt op waarschuwingen van de UNESCO. Het rif is werelderfgoed, maar volgens de onderwijs- en cultuurorganisatie van de Verenigde Naties is de situatie zo zorgelijk dat het rif op de lijst met bedreigd erfgoed geplaatst kan worden als Australië niet voor februari met een stevig plan van aanpak komt.

De slechte staat van het rif draagt bij aan het imago van Australië als land dat milieubescherming niet meer serieus neemt. Vorige maand draaide premier Tony Abbott een belasting op het uitstoten van broeikasgassen terug, in een tijd waarin de Verenigde Staten, Europa en China hun klimaatbeleid juist aanscherpen.

De Marine Park Authority probeert zich te distantiëren van deze discussie. Het Groot Barrièrerif moet ook behouden worden omdat het een belangrijke bron van inkomsten is, bepleit de organisatie. Jaarlijks levert het rif 5,6 miljard Australische dollar (3,9 miljard euro) op via toerisme en biedt het werk aan 69.000 mensen. De toezichthouder put hoop uit een paar successen. De populatie van bultrugwalvissen neemt weer toe, decennia nadat een einde is gemaakt aan de walvisjacht. Schade aangericht door mensen kan gekeerd worden, betoogt de Marine Park Authority. Maar dan moet er wel haast gemaakt worden.

    • Melle Garschagen