Recordwinsten, maar niets geleerd

Amerikaanse banken boeken weer recordwinsten. Zij lijken de crisis te boven. Maar critici waarschuwen dat ze er weinig van hebben geleerd.

Foto Bloomberg

Als winst het enige is dat telt, dan kunnen de Amerikaanse banken de diepe crisis van de afgelopen jaren vergeten. Ze boekten het afgelopen kwartaal gezamenlijk een winst van 40,2 miljard dollar (30,1 miljard euro). Daarmee is het tweede kwartaal van dit jaar het op één na beste in de afgelopen tien jaar voor de Amerikaanse bankensector. Dat blijkt uit cijfers van het Amerikaanse onderzoeksbureau SNL Financial.

Dat al die banken profiteren van een verbeterde economische situatie is goed te zien aan één specifieke post in hun verslagen: de voorzieningen voor slechte leningen. Die waren de afgelopen jaren hoog, wat de winsten van banken behoorlijk drukte. Maar het bedrag dat zij het afgelopen half jaar voor slechte leningen apart hebben gezet, is sterk gedaald. Volgens The Wall Street Journal hebben de Amerikaanse banken in het afgelopen kwartaal 6,59 miljard dollar opzij gezet om verliezen op leningen op te vangen. In dezelfde periode vorig jaar was die post 2 miljard dollar hoger.

Maar ook consumenten en bedrijven profiteren van de goede resultaten van de banken. Uit onderzoek van de Fed, het Amerikaanse stelsel van centrale banken, blijkt dat ze hun voorwaarden voor leningen versoepelen. Zo kunnen bedrijven weer makkelijker en grotere bedragen lenen.

Record aan leningen

Uit cijfers van SNL Financial blijkt dat het totaal aan uitstaande leningen sinds eind 2010 stijgt. Sterker nog, het bedrijf verzamelt deze data sinds 1991 en afgelopen kwartaal zijn ze gestegen tot een record: 8.000 miljard dollar.

Tot zover alle mooie berichten. Want er is volgens de Amerikaanse financiële sector één persoon die het feestje dreigt te verstoren: Anat Admati, hoogleraar economie aan de Stanford University. Dat ze geen liefhebber van de huidige banken is, was al jaren duidelijk. Ze had vaak kritiek. Maar vorig jaar werd ze bekend door het boek The Bankers’ New Clothes, waarin ze samen met haar Duitse collega Martin Hellwig een veel strengere aanpak van banken bepleitte.

Sindsdien steeg de invloed van Admati. En die wordt alleen maar groter, vrezen ze op Wall Street. Zo mocht zij in juli aanschuiven bij president Obama met nog enkele andere erkende criticasters van de financiële sector. En eind juli sprak ze de Senaatcommissie voor de bankensector toe.

In die toespraak stelde ze dat de financiële sector en de toezichthouders niet veel hebben geleerd van de afgelopen financiële crisis en dat er veel te weinig maatregelen zijn genomen om nieuwe problemen te voorkomen. Ze vergeleek de situatie in de bankensector met „zware vrachtwagens met gevaarlijke lading” die heel hard mogen blijven rijden „in woonwijken”.

Het grootste probleem is volgens Admati dat banken veel te weinig eigen vermogen hebben. Ze maken volgens haar winst met geld van anderen. Ze lenen goedkoop op de kapitaalmarkt, omdat iedereen weet dat ze toch gered worden door de overheid als ze in problemen komen. Volgens Admati is deze situatie na de crisis nauwelijks veranderd.

Banken moeten volgens haar verplicht worden zich meer als gewone bedrijven te gedragen – met meer eigen vermogen en veel minder afhankelijk van geleend geld. Dan zouden ze vanzelf minder risico’s nemen. Gokken met eigen geld is tenslotte minder aantrekkelijk.

Maar op Wall Street zitten ze helemaal niet te wachten op veel strengere eisen. Daar vindt men het zorgelijk dat Admati haar opvattingen zo maar met Obama kan delen. En daarom benadrukken bijna alle banken in hun kwartaalberichten – met recordwinsten – dat al die regeltjes waar ze aan moeten voldoen heel veel geld kosten. En dat zij door nog meer regeldruk in gevaar kunnen komen.

    • Tom Kreling